Dermatoskopia dla początkujących - algorytmy diagnostyki dermoskopowej

Autor: dr hab. n. med. Grażyna Kamińska-Winciorek

Kategoria: Dermatologia Artykuł opublikowano w CX News nr 2/36/2011

Zasady postępowania w diagnostyce dermoskopowej
Zastosowanie dermoskopii w trakcie konsultacji dermatologicznej wydłuża całkowity czas badania tylko o 72 sekundy, a korzyści z przeprowadzenia tego badania u chorych w stosunku do poświęconego czasu są ogromne w aspekcie profilaktyki czerniaka.

Większość pacjentów zgłasza się do badania dermoskopowego z powodu niepokojących znamion melanocytowych. Badanie dermoskopowe zmian źle wyglądających tzw. brzydkich kaczątek (ugly duckling sign) charakteryzuje się dość wysoką czułością w rozpoznaniu czerniaków. Żelazną zasadą obowiązującą w dermoskopii jest konieczność zbadania wszystkich zmian skórnych. Badanie nie powinno ograniczać się do oceny  źle wyglądających zmian (ugly duckling) ze względu na możliwość przeoczenia czerniaka. Obejrzenie wszystkich zmian barwnikowych na ciele umożliwia również ustalenie proflu znamion barwnikowych, uwarunkowanego między innymi fototypem skóry badanego. W wielu przypadkach, jeśli niepokojące cechy występują w większej liczbie znamion melanocytowych, oznacza to, że wybrany typ znamion jest charakterystyczny dla danego pacjenta i nie stanowią one wówczas powodu do niepokoju. Badanie Argenziano i wsp. potwierdza zasadę, że oceny znamion melanocytowych należy dokonywać nie tylko na podstawie cech morfologicznych pojedynczej zmiany, ale należy rozpatrywać jej cechy w kontekście ogólnego wzorca dermoskopowego pozostałych znamion melanocytowych pacjenta.

tabele 1-3

Ocena dermoskopowa wybranej zmiany melanocytowej powinna opierać się o kryteria analizy wzorca zmiany - cech globalnych (uwarunkowanych wybranymi typami wzorców) oraz cech lokalnych (w oparciu o wybrane struktury dermoskopowe), a także w oparciu o algorytmy analizy dermoskopowej.

Wzorzec dermoskopowy badanej zmiany barwnikowej zależy od wieku i fototypu badanego, lokalizacji i ekspozycji zmiany na promieniowanie ultrafoletowe, a także ciąży oraz dynamiki wzrostu. Należy pamiętać, aby rutynowo nie oceniać znamion melanocytowych do dwóch miesięcy po zakończeniu ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe. W badaniu dermoskopowym postępujemy według  dermoskopowego algorytmu diagnostyki różnicowej, przedstawionego w tabeli 1. Poza analizą wzorca zmian melanocytowych stosujemy  algorytmy diagnostyki dermoskopowej, do których zalicza się m.in. regułę 3 - punktową (tab.2), zasadę Menziesa (tab.3), czy też ocenę całkowitego wskaźnika badania dermoskopowego (TDS) wg Stolza (tab.4).

Regularna obserwacja dermoskopowa pacjentów z licznymi zmianami melanocytowymi jest bardzo dobrą strategią pomagającą uniknąć przeoczenie czerniaka, ale także ograniczyć niepotrzebne zabiegi chirurgiczne. Pierwsze kontrolne badanie dermoskopowe powinno być wykonane po 3 miesiącach od pierwszej oceny. Należy pamiętać ponadto o regularnej corocznej kontroli zmian barwnikowych prowadzonej nawet do 3 lat, w celu wykrycia  tzw. czerniaków wolnorosnących, które w obrazie dermoskopowym wykazywać mogą  niewielkie lub umiarkowane zmiany np. jako powiększenie średnicy powyżej 2 mm, bardzo często bez rozwoju innych kryteriów dermoskopowych charakterystycznych dla zmian złośliwych.

tabela4

Piśmiennictwo
1.Argenziano G., Soyer H.P., Chimenti S., Talamini R., Corona R., Sera F., Binder M., Cerroni L., De Rosa G., Ferrara G., Hofmann-Wellenhof R., Landthaler M., Menzies S.W., Pehamberger H., Piccolo D., Rabinovitz H.S., Schiffner R., Staibano S., Stolz W., Bartenjev I., Blum A., Braun R., Cabo H., Carli P., De Giorgi V., Fleming M.G., Grichnik J.M., Grin C.M., Halpern A.C., Johr R., Katz B., Kenet R.O., Kittler H., Kreusch J., Malvehy J., Mazzocchetti G., Oliviero M., Ozdemir F., Peris K., Perotti R., Perusquia A., Pizzichetta M.A., Puig S., Rao B., Rubegni P., Saida T., Scalvenzi M., Seidenari S., Stanganelli I., Tanaka M., Westerhoff K., Wolf I.H., Braun-Falco O., Kerl H., Nishikawa T., Wolff K., Kopf A.W.: Dermoscopy of pigmented skin lesions: results of a consensus meeting via the Internet. J. Am. Acad. Dermatol., 2003; 48: 679-693
2.Argenziano G., Catricalà C., Ardigo M., Buccini P., De Simone P., Eibenschutz L., Ferrari A., Mariani G., Silipo V., Zalaudek I.: Dermoscopy of patients with multiple nevi: Improved management recommendations using a comparative diagnostic approach. Arch Dermatol., 2011; 147:46-49
3.Argenziano G., Ferrara G., Francione S., Di Nola K., Martino A., Zalaudek I.: Dermoscopy-the ultimate tool for melanoma diagnosis. Semin Cutan Med Surg., 2009; 28:142-148
4.Argenziano G., Kittler H., Ferrara G., Rubegni P., Malvehy J., Puig S., Cowell L., Stanganelli I., De Giorgi V., Thomas L., Bahadoran P., Menzies SW., Piccolo D., Marghoob AA., Zalaudek I.: Slow-growing melanoma: a dermoscopy follow-up study. Br J Dermatol., 2010; 162: 267-273
5.Argenziano G., Mordente I., Ferrara G., Sgambato A., Annese P., Zalaudek I.: Dermoscopic monitoring of melanocytic skin lesions: clinical outcome and patient  compliance vary according to follow-up protocols. Br J Dermatol. 2008; 159: 331-336
6.Kamińska-Winciorek G.: Dermatologia cyfrowa. Cornetis, Wrocław, 2008; 11-84
7.Kamińska-Winciorek G.: Dermatoskopia znamion melanocytowych: wpływ promieniowania ultrafioletowego. Przegl. Dermatol., 2008; 95: 463-467
8.Kamińska-Winciorek G., Śpiewak R.: Dermoskopia zmian melanocytowych dla początkujących ( w przygotowaniu do druku)
9.Ruka W., Krzakowski M.,  Placek W., Rutkowski P., Nowecki Z.,  Fijuth J., Nasierowska-Guttmejer A.,  Jeziorski A., Rudnicka L., Murawa P.,  Słuszniak J.,  Potemski P., Zaucha R.,  Wysocki P., Kamińska-Winciorek G., Bajcar S., Drosik K., Biernat W., Towpik E.:  Czerniaki skóry – zasady postępowania diagnostyczno-terapeutycznego. Przegl Dermatol., 2009; 96: 193–203
10.Scope A., Dusza SW., Halpern AC., Rabinovitz H., Braun RP., Zalaudek .I, Argenziano G., Marghoob AA.: The "ugly duckling" sign: agreement between observers. Arch Dermatol., 2008;144: 58-64
11.Soyer H.P., Argenziano G., Ruocco V., Chimenti S.: Dermoscopy of pigmented skin lesions. Eur. J. Dermatol. 2001; 11: 270-276
study. Arch Dermatol. 2008 Apr;144(4):509-13.
12.Zalaudek I., Argenziano G., Soyer HP., Corona R., Sera F., Blum A., Braun RP., Cabo H., Ferrara G., Kopf AW., Langford D., Menzies SW., Pellacani G., Peris K., Seidenari S.: DERMOSCOPY WORKING GROUP. Three-point checklist of dermoscopy: an open internet study. Br J Dermatol., 2006; 154:431-437
13.Zalaudek I., Kittler H., Marghoob AA., Balato A., Blum A., Dalle S., Ferrara G., Fink-Puches R., Giorgio CM., Hofmann-Wellenhof R., Malvehy J., Moscarella E., Puig S., Scalvenzi M., Thomas L., Argenziano G.: Time required for a complete skin examination with and without dermoscopy: a prospective, randomized multicenter study. Arch Dermatol. 2008; 144: 509-513
14.Zalaudek I., Manzo M., Savarese I., Docimo G., Ferrara G., Argenziano G.: The morphologic universe of melanocytic nevi.: Semin Cutan Med Surg., 2009; 28:149-156
15.Zalaudek I., Argenziano G., Soyer H.P., Corona R., Sera F., Blum A., Braun R.P., Cabo H., Ferrara G., Kopf A.W., Langford D., Menzies S.W., Pellacani G., Peris K., Seidenari S.: The Dermoscopy Working Group: Three-point checklist of dermoscopy: an open internet study. Br. J. Dermatol., 2006; 154: 431-437



Ostatnio opublikowane artykuły w kategorii Dermatologia:

Nowa odsłona medicam 1000

Minęły dwa lata od premiery FotoFinder medicam 1000. Dziś mało kto wyobraża sobie codzienną praktykę dermatologiczną bez kamery wideodermatoskopowej z krystalicznie czystym obrazem. Niewątpliwie kamera medicam 1000 wyznaczyła najwyższy standard jakości, jednakże nadszedł czas na jej rewolucję.

Przyszłość sztucznej inteligencji w diagnostyce raka skóry

Wszyscy mówią o sztucznej inteligencji i choć dla wielu jest to wciąż abstrakcyjna koncepcja, w profilaktyce raka skóry stała się rzeczywistością. Oprogramowania eksperckie dostarczają wyniki oparte na AI (Artificial Intelligence), czyli tzw. sztucznej inteligencji, oferując dodatkowo szereg funkcji analitycznych.

Znaczenie refleksyjnej mikroskopii konfokalnej (RCM) in vivo w diagnostyce dermatologicznej

Refleksyjna mikroskopia konfokalna in vivo (ang. in vivo reflectance confocal microscopy, RCM), to nowoczesna, nieinwazyjna metoda diagnostyki obrazowej. Umożliwia ona wizualizację tkanek z dokładnością porównywalną do badania histologicznego w czasie rzeczywistym. W badaniu skóry możliwe jest zobrazowanie naskórka, warstwy brodawkowatej oraz górnej części warstwy siateczkowatej skóry właściwej, jak również przydatków skóry. Zdjęcia uzyskane metodą RCM, czyli tzw. przekroje optyczne tkanek, odpowiadają horyzontalnym przekrojom poszczególnych warstw skóry na określonej głębokości. Maksymalna głębokość obrazowania wynosi około 200-300 µm, co stanowi pewne ograniczenie w badaniu zmian nowotworowych, w bardziej zaawansowanych stadiach (guzy naciekające) lub zmian hiperkeratotycznych, w których zgrubienie naskórka uniemożliwia wgląd w głębsze warstwy.

Skin Cancer Unit- nowe podejście do diagnostyki i leczenia nowotworów skóry

Śledząc rozwój nauki oraz nowoczesnych technologii dotyczących diagnostyki i leczenia nowotworów skóry, naturalnym zjawiskiem jest tworzenie zespołów wielospecjalistycznych, które będą zajmować się kompleksowo tym wąskim, lecz wymagającym obszarem terapeutycznym. Zauważając potrzebę leczenia danego typu nowotworu w jednym ośrodku, począwszy od rozpoznania choroby, poprzez kompleksowe leczenie, a w ostateczności do objęcia pacjenta także opieką paliatywną, w Dolnośląskim Centrum Onkologii (DCO) powstał Skin Cancer Unit (SCU), oddział zajmujący się diagnostyką i leczeniem między innymi nowotworów skóry.