Dermatoskopia dla początkujących - wprowadzenie

Dermoskopia jako technika diagnostyczna
Dermoskopia (mikroskopia epiluminescencyjna, epiluminescence microscopy, skin surface microscopy) to metoda oceny in vivo struktur w obrębie naskórka i skóry właściwej. Stanowi niejako pomost pomiędzy badaniem znamion tzw. okiem nieuzbrojonym, a badaniem histopatologicznym. Jest ona prostą i sprawdzoną techniką diagnostyczną polegającą na oglądaniu zmian skórnych, głównie barwnikowych, w powiększeniu od 10 do 20× w tradycyjnych dermatoskopach ręcznych oraz do 100× w wideodermatoskopach.

Początkowo dermoskopię wykorzystywano w różnicowaniu zmian barwnikowych i czerniaka w klasycznej dermoskopii, w chwili obecnej technika badania znajduje zastosowanie w diagnostyce chorób włosów (trichoskopia), dermatoz zapalnych (infamoskopia), infestacji (entodermoskopia) oraz ocenie naczyń (kapilaroskopia).  Dermoskopia jest badaniem nieinwazyjnym, łatwo powtarzalnym, z możliwością komputerowej archiwizacji uzyskanych obrazów i ich porównywania po upływie czasu (wykonanie fotografii w standardowym dermatoskopie lub zapis cyfrowy w wideodermatoskopie).

Narzędzia dermatoskopowe
W dermoskopii wykorzystuje się dermatoskopy klasyczne (uzyskiwane powiększenia: 10-20×), dermatoskopy jako przystawki do telefonów komórkowych (fot.1.) oraz wideodermatoskopy, w przypadku których obraz uzyskany za pomocą kamery przesyłany jest do monitora komputera (fot.2). W chwili obecnej dysponujemy już wideodermatoskopami z kamerą o wysokiej rozdzielczości warunkującej najwyższą jakość obrazu (fot.3.). Większość dermatoskopistów sugeruje, aby analizę zmian rozpoczynać od obejrzenia badanej zmiany za pomocą tradycyjnego dermatoskopu, co pozwoli wyeliminować zniekształcenia barwy i struktur, wynikające ze stosowania wideodermatoskopu. Dermatoskopy klasyczne są łatwym w użyciu, podręcznym i niedrogim narzędziem umożliwiającym bezpośredni wgląd w zmianę.

 

przystawka dermatoskopowa do telefonu komórkowego

 

W chwili obecnej dysponujemy dermatoskopami ze spolaryzowanym i niespolaryzowanym źródłem światła. Zastosowanie dermatoskopu ze spolaryzowanym źródłem światła nie wymaga stosowania immersji, którą standardowo stosuje się w dermatoskopach ze światłem niespolaryzowanym. Immersję może stanowić olejek syntetyczny, płyn dezynfekcyjny, woda, a w ocenie zmian w  miejscach trudno dostępnych zaleca się żel ultrasonograficzny. Immersję w badaniu dermatoskopowym stosuje się, aby zwiększyć przezierność warstwy rogowej. W pewnych przypadkach można odstąpić od stosowania immersji – wówczas badanie dermatoskopowe nosi nazwę tzw. suchej dermoskopii (dry dermoscopy); ma ona szczególne zastosowanie w ocenie struktur, do których należą: włosy typu vellus, linie papilarne skóry oraz ujścia gruczołów potowych dłoni i stóp.

klasyczny wideodermatoskop

 

Technika badania
Żelazną zasadą obowiązująca w dermoskopii jest konieczność zbadania wszystkich zmian skórnych. Nie owinno się ograniczać badania tylko do tzw. źle wyglądających zmian (ugly ducking) ze względu na możliwość przeoczenia czerniaka, jak i również ważne jest ustalenie profilu znamion barwnikowych. W wielu przypadkach niepokojące zmiany, jeśli dotyczą większej liczby znamion barwnikowych, świadczą o danym typie znamion barwnikowych u wybranych pacjentów i wówczas nie stanowią powodu do niepokoju. W badaniu dermoskopowym w ocenie zmian barwnikowych stosujemy się do analizy wzorca oraz analizy danej zmiany poprzez zastosowanie kilku algorytmów diagnostyki demroskopowej zasady 7 punktowej, 3 punktowej (Argenziano), zasady Menziesa czy oceny całkowitego wskaźnika badania dermoskopowego (TDS) wg Stolza.

W ocenie ważnym jest również zasada tzw. 10 sekund; znamiona, które budzą niepokój zazwyczaj poddawane są dłuższej analizie, jak i również sugerować możemy się dziwnym wyglądem znamienia tzw.  fancy looping, przyrównywanego do tzw. „czarnej owcy”.

Jeżeli badający ma jakąkolwiek wątpliwość, zmianę barwnikową należy wyciąć i nie powinno się takich zmian obserwować – bardzo często pacjenci nie pojawiają się w wyznaczonym terminie celem kontroli dermoskopowej, bądź wystraszeni wizją chirurgicznego wycięcia nie pojawiają się na wizycie kontrolnej pod wpływem strachu, gdyż ciągle pokutuje fałszywa zasada głoszona przez niektórych chorych, iż „lepiej nie wycinać zmiany, bo grozi to czerniakiem”. Dlatego tak ważnym podczas diagnostyki dermoskopowej zmian jest uświadamianie pacjenta o konieczności profilaktyki czerniaka – regularnej kontroli znamion oraz konieczności wycięcia chirurgicznego zmian podejrzanych w kierunku czerniaka.

Po rozpoznaniu u pacjentów dorosłych znamion typu Spitz oraz znamion błękitnych o nieustalonym wywiadzie, powyższe znamiona należy wyciąć chirurgicznie, gdyż mogą one symulować czerniaka przy braku kryteriów odróżnienia tych zmian względem siebie.Nigdy nie obserwujemy również różowych, szybko rosnących (do 1 miesiąca), spoistych guzków tzw.  (EGF) ze względu na możliwość przeoczenia czerniaków bezbarwnikowych.

Zalety badania dermatoskopowego
Zastosowanie dermoskopii w badaniu pacjenta w trakcie konsultacji dermatologicznej wydłuża całkowity czas badania tylko o 1 minutę, tak więc korzyści przeprowadzenia tego badania u chorych w stosunku do poświęconego czasu są olbrzymie – w aspekcie profilaktyki czerniaka.

Dokładność i trafność rozpoznań klinicznych zmian barwnikowych po zastosowaniu dermoskopii zwiększa się od 10% do 27%, umożliwiając tym samym wczesne wykrycie czerniaka i raków skóry w porównaniu z badaniem przeprowadzonym okiem nieuzbrojonym. Dermoskopia charakteryzuje się 83% czułością oraz 69% swoistością w wykrywaniu czerniaka skóry. Ocena cyfrowa obrazów
wideodermatoskopowych cechuje się wyższą czułością, ale niższą swoistością w porównaniu do badania klinicznego. Nigdy nie należy zawierzać komputerowej diagnostyce cyfrowej analizowanych obrazów, ocena dermoskopowa powinna opierać się bowiem o kryteria wymienione powyżej.

FotoFinder

 

 

Bibliografia:

Piśmiennictwo
1.Kamińska-Winciorek G. Dermatologia cyfrowa, 2008, Wrocław, Cornetis.
2.Soyer H.P., Argenziano G., Ruocco V., Chimenti S. Dermoscopy of pigmented skin lesions. Eur. J. Dermatol. 2001; 11: 270-276.
3.Benvenuto-Andrade C., Dusza S.W., Agero A.L., Scope A., Rajadhyaksha M., Halpern A.C., Marghoob A.A. Differences between polarized light dermoscopy and immersion contact dermoscopy for the evaluation of skin lesions. Arch. Dermatol. 2007; 143: 329-338.
4.Blum A., Hofmann-Wellenhof R., Luedtke H., Ellwanger U., Steins A., Roehm S., Garbe C., Soyer H.P. Value of the clinical history for different users of dermoscopy compared with results of digital image analysis. J. Eur. Acad. Dermatol. Venereol. 2004, 18, 665-669.
5.Argenziano G, Kittler H, Ferrara G, Rubegni P, Malvehy J, Puig S, Cowell L, Stanganelli I, De Giorgi V, Thomas L, Bahadoran P, Menzies SW, Piccolo D, Marghoob AA, Zalaudek I. Slow-growing melanoma: a dermoscopy follow-up study. Br J Dermatol. 2010; 162:267-273.
6.Giacomel J, Zalaudek I, Mordente I, Nicolino R, Argenziano G. Never perform laser treatment of skin tumors with clinical "EFG" criteria. J Dtsch Dermatol Ges. 2008; 6:386-388.
7.Puig S, Argenziano G, Zalaudek I, Ferrara G, Palou J, Massi D, Hofmann-Wellenhof R, Soyer HP, Malvehy J. Melanomas that failed dermoscopic detection: a combined clinicodermoscopic approach for not missing melanoma. Dermatol Surg. 2007; 33:1262-1273.



Ostatnio opublikowane artykuły w kategorii Dermatologia:

Nowa odsłona medicam 1000

Minęły dwa lata od premiery FotoFinder medicam 1000. Dziś mało kto wyobraża sobie codzienną praktykę dermatologiczną bez kamery wideodermatoskopowej z krystalicznie czystym obrazem. Niewątpliwie kamera medicam 1000 wyznaczyła najwyższy standard jakości, jednakże nadszedł czas na jej rewolucję.

Przyszłość sztucznej inteligencji w diagnostyce raka skóry

Wszyscy mówią o sztucznej inteligencji i choć dla wielu jest to wciąż abstrakcyjna koncepcja, w profilaktyce raka skóry stała się rzeczywistością. Oprogramowania eksperckie dostarczają wyniki oparte na AI (Artificial Intelligence), czyli tzw. sztucznej inteligencji, oferując dodatkowo szereg funkcji analitycznych.

Znaczenie refleksyjnej mikroskopii konfokalnej (RCM) in vivo w diagnostyce dermatologicznej

Refleksyjna mikroskopia konfokalna in vivo (ang. in vivo reflectance confocal microscopy, RCM), to nowoczesna, nieinwazyjna metoda diagnostyki obrazowej. Umożliwia ona wizualizację tkanek z dokładnością porównywalną do badania histologicznego w czasie rzeczywistym. W badaniu skóry możliwe jest zobrazowanie naskórka, warstwy brodawkowatej oraz górnej części warstwy siateczkowatej skóry właściwej, jak również przydatków skóry. Zdjęcia uzyskane metodą RCM, czyli tzw. przekroje optyczne tkanek, odpowiadają horyzontalnym przekrojom poszczególnych warstw skóry na określonej głębokości. Maksymalna głębokość obrazowania wynosi około 200-300 µm, co stanowi pewne ograniczenie w badaniu zmian nowotworowych, w bardziej zaawansowanych stadiach (guzy naciekające) lub zmian hiperkeratotycznych, w których zgrubienie naskórka uniemożliwia wgląd w głębsze warstwy.

Skin Cancer Unit- nowe podejście do diagnostyki i leczenia nowotworów skóry

Śledząc rozwój nauki oraz nowoczesnych technologii dotyczących diagnostyki i leczenia nowotworów skóry, naturalnym zjawiskiem jest tworzenie zespołów wielospecjalistycznych, które będą zajmować się kompleksowo tym wąskim, lecz wymagającym obszarem terapeutycznym. Zauważając potrzebę leczenia danego typu nowotworu w jednym ośrodku, począwszy od rozpoznania choroby, poprzez kompleksowe leczenie, a w ostateczności do objęcia pacjenta także opieką paliatywną, w Dolnośląskim Centrum Onkologii (DCO) powstał Skin Cancer Unit (SCU), oddział zajmujący się diagnostyką i leczeniem między innymi nowotworów skóry.