Kapilaroskopia profesjonalna ocena mikrokrążenia

Autor: dr n. med. Grażyna Kamińska-Winciorek

Kategoria: Dermatologia Artykuł opublikowano w CX News nr 3/25/2008

Kapilaroskopia - profesjonalna ocena mikrokrążenia

Kapilaroskopia to nieinwazyjna metoda diagnostyczna, polegająca na ocenie krążenia krwi w bardzo małych naczyniach w obrębie skóry i błon śluzowych. Polega na oglądaniu pod mikroskopem pętli włośniczkowych warstw odżywczych mikrokrążenia skóry. Dzięki kapilaroskopii możemy pozwolić sobie na ocenę strukturalno – morfologiczną wybranego fragmentu mikrokrążenia.

Wyróżnia się, ze względu na wykorzystane urządzenia diagnostyczne, różne rodzaje kapilaroskopii, m.in. tradycyjną, przy użyciu stereomikroskopów z odpowiednim oświetleniem bocznym, czy fluorescencyjną, z pomocą specjalistycznych lamp.

Najnowocześniejszym wariantem jest wideokapilaroskopia. Przy tym badaniu wykorzystuje się specjalną nasadkę nałożoną na kamerę, która z kolei przesyła obraz na monitor komputera. Badanie jest bardzo proste w wykonaniu, w pełni bezpieczne dla pacjenta – nieinwazyjne, bezbolesne, możliwe do powtórnego wykonania. Niewątpliwymi zaletami tej metody są: możliwości uzyskiwania większych powiększeń (w porównaniu do klasycznych metod) 100-200x, a także archiwizowania wszystkich zdjęć. Ponadto, pozwala ona na ocenę i porównanie obrazów w czasie, ich drukowanie, a także szybkie przesłanie drogą elektroniczną w celu telekonsultacji.

Do tej pory badanie kapilaroskopowe wykorzystywane było jako standard w diagnostyce objawów i zespołów Raynauda, głównie w przebiegu chorób tkanki łącznej. Kapilaroskopia jest też często wykorzystywana przez chirurgów naczyniowych w diagnostyce zaburzeń przepływu włośniczkowego w przebiegu mikroangiopatii cukrzycowej, chorobach naczynioskurczowych, przewlekłej niewydolności żylnej, obrzękach limfatycznych i miażdżycy oraz w niedokrwieniu kończyn dolnych pochodzenia tętniczego.

Z czasem pojawiły się nowe wskazania do przeprowadzania kapilaroskopii: ocena kapilar naczyniowych w trądziku różowatym, zapaleniu łojotokowym skóry, łuszczycy, jak również w nadciśnieniu tętniczym, otyłości, odmrożeniach i zaburzeniach neurologicznych. Urządzenia kapilaroskopowe można również zastosować w ocenie zmian guzowatych i innych dermatozach, a także w monitorowaniu wyników leczenia, m.in. w łuszczycy zwykłej.

Najczęściej obserwowanym miejscem są wały paznokciowe (skórki) palców dłoni, rzadziej stóp. Po dokładnym oczyszczeniu wałów paznokciowych, badane miejsce pokrywa się olejkiem immersyjnym lub żelem do USG, aby zwiększyć przezierność warstwy rogowej i lepiej uwidocznić kapilary naczyniowe. Przynajmniej miesiąc przed badaniem należy wykluczyć wycinanie skórek, wszelkie urazy i infekcje skórki paznokcia.

W badaniu kapilaroskopowym należy ocenić stan płytki paznokciowej, tło obrazu związane z przepływem przez warstwę termoregulacyjną, liczbę i jakość pętli włośniczkowych, ich rozmieszczenie w polu widzenia, typy morfologiczne i napięcie pętli włośniczkowych, obecność pól beznaczyniowych oraz przepływ krwi przez pętle.

Obraz wału paznokciowego tego samego palca, kontrolowany w różnych odstępach czasu, jest u ludzi zdrowych jednorodny - nie zmienia się w jakiś istotny sposób. U tego samego badanego w jednym polu widzenia ilość kapilar jest taka sama. Nie rozróżnia się obrazu kapilaroskopowego w zależności od płci. Wszelkie poważne zmiany w obrazie kapilaroskopowym mogą wskazywać (lub wykluczać) na obecność patologii w mikrokrążeniu. Obraz kapilaroskopowy może zmieniać się w czasie choroby.

Badanie kapilaroskopowe jest bardzo użytecznym badaniem do sprawdzenia poprawności diagnozy ustalonej na podstawie obrazu klinicznego i badań serologicznych. W wielu przypadkach pozwala z dużym prawdopodobieństwem trafności postawić wstępną diagnozę lub przynajmniej określić kierunek jej poszukiwań.

Więcej informacji na powyższy temat możecie Państwo pozyskać na organizowanych przez naszą firmę kursach dermatoskopii (red.).

 



Ostatnio opublikowane artykuły w kategorii Dermatologia:

Diagnostyka czerniaka skóry z wykorzystaniem refleksyjnej mikroskopii konfokalnej

Refleksyjna mikroskopia konfokalna jest obecnie istotnym badaniem uzupełniającym, które pozwala na bardzo wczesne rozpoznanie czerniaka oraz wykluczenie lub potwierdzenie czerniaka w przypadkach, kiedy obraz dermatoskopowy oraz wideodermatoskopowy jest niejednoznaczny. 

RCM w badaniach przesiewowych - model stosowany na Uniwersytecie w Modenie

Częstość występowania czerniaka na całym świecie nieustannie wzrasta, a wraz z nią koszty leczenia i opieki zdrowotnej przeznaczane na diagnostykę i terapię. Nowoczesna technologia jaką jest refleksyjna mikroskopia konfokalna (RCM) może przyczynić się do poprawy wczesnej diagnostyki nowotworów skóry, zmniejszenia czasu oczekiwania na wynik i zaoszczędzenia pieniędzy przez system opieki zdrowotnej.

Ciekawy przypadek czerniaka z Włoch

W niniejszym artykule opisany został przypadek pacjenta badanego na Wydziale Dermatologii Uniwersytetu w Modenie i Reggio Emilia (UNIMORE), specjalizującym się w badaniach nad nowotworami skóry. Badany pacjent był 50-letnim mężczyzną, bez wcześniejszego wywiadu w kierunku czerniaka, także w gronie rodziny. Został skierowany przez lekarza rodzinnego do kliniki w celu uzyskania drugiej opinii na temat znamienia (Ryc. 1A) znajdującego się na jego lewym boku. Badanie ręcznym dermoskopem ujawniło dodatkową, niepokojącą zmianę barwnikową (Ryc. 1B) o kryteriach dermoskopowych kwalifikujących znamię do dalszych badań za pomocą refleksyjnej mikroskopii konfokalnej. Wśród kryteriów klasyfikujących znamię do obserwacji znajdowała się: asymetria budowy, nieregularna siatka barwnika, hiperpigmentacja na brzegach, niebiesko-biały welon oraz peppering (Ryc. 2). Badanie refleksyjnym mikroskopem konfokalnym wykonano za pomocą aparatu VivaScope 1500 (VS1500).

Nowe trendy w dermoskopii

Dermoskopia (mikroskopia epiluminescencyjna, epiluminescence microscopy, skin surface microscopy) to metoda oceny in vivo struktur w obrębie naskórka i skóry właściwej. Należy do sprawdzonego, prostego w przeprowadzeniu badania diagnostycznego polegającego na oglądaniu zmian skórnych, niegdyś głównie melanocytowych, w powiększeniu 10× w tradycyjnych dermoskopach ręcznych oraz do 70-100× w wideodermatoskopach.

Trichoskopia – nowoczesna metoda diagnostyki chorób włosów i skóry owłosionej głowy

Trichoskopia to procedura diagnostyczna opierająca się na obserwacji włosów i skóry owłosionej głowy z użyciem wideodermoskopu. Użycie tego urządzenia umożliwia zapis pozyskanych obrazów i ich szczegółową analizę (często odsuniętą poza czas pobytu pacjenta w gabinecie). Ponadto, dzięki przechowywaniu danych w postaci zdjęć możliwe jest obserwowanie zmian obrazu klinicznego danego pacjenta w czasie. To badanie dla coraz szerszego grona dermatologów stanowi nieodzowne narzędzie w codziennej pracy. W wielu jednostkach chorobowych trichoskopia stanowi podstawowe narzędzie diagnostyczne, w innych – jest metodą pomocniczą. To badanie umożliwia obiektywne monitorowanie przebiegu schorzenia i postępów w leczeniu. W artykule przedstawiono zasady metody, przykłady zastosowania trichoskopii oraz uwagi dotyczące raportu trichoskopowego.