Osteoporoza - dylematy

Autor: dr n. med. Tadeusz Mazur

Kategoria: Ortopedia Artykuł opublikowano w CX News nr 1/20/2007

Istotą osteoporozy są złamania niskoenergetyczne, a właściwie jedno - złamanie bliższej nasady kości udowej. Wagę problemu, według specjalistów tego tematu, podkreśla wysoka zależność takich złamań ze śmiercią lub trwałym kalectwem.

Nazwa tej choroby wzięła się z przekonania, że wytrzymałość kości na złamania w 80% warunkuje mineralizacja. Stąd wywodzi się także pomysł licznych badań metabolizmu wapnia oraz leczenia osteoporozy polegający na dostarczeniu wapnia do kości lub zapobieganiu jego utracie.

Kość zawiera 60-70% składników mineralnych. Każdego roku ulega przebudowie średnio 5% kości zbitej i 25% kości gąbczastej. Poczynając od funkcjonalnej adaptacji kości Wolffa i zasady remodelingu związanego z kierunkiem naprężeń głównych, poprzez adaptacyjną teorię sprężystości, piezoelektryczności i modele mechano-biologiczne, wszyscy są zgodni, że proces przebudowy warunkują siły oraz częstotliwość ich działania na tkankę kostną.

Spektakularnym przykładem znaczenia sił przyciągania ziemskiego jest osteoporoza u kosmonautów po dłuższym pobycie w kosmosie. O znaczeniu kierunku działania sił świadczą procesy odwapnienia u osób przebywających w pozycji leżącej ponad trzy tygodnie. Asymetria wyników badania densytometrycznego (aparatem Calscan) na niekorzyść kończyny dolnej z przewlekłą kontuzją lub niedowładną, przekonuje do znaczenia impulsacji nacisku.

Pojawia się więc pytanie. Co ma decydujące znaczenie w powstaniu odwapnienia? Zjawiska biochemiczne odpowiedzialne za transport wapnia, czy wyżej opisane zjawiska fizyczne?

Tymczasem od 2002 pojawiają się coraz liczniejsze doniesienia, między innymi Burger, i wsp., że niskoenergetyczne złamania bliższej nasady kości udowej na 1000 kobiet w wieku 67-74 lat w 14% miały miejsce przy prawidłowym BMD, 66,4% przy osteopenii i tylko 19,5% przy osteoporozie. Podobne wyniki przedstawiają inne ośrodki. Nazwa osteoporoza oznaczająca odwapnienie i stan zagrożenia złamaniami jest bardzo myląc, powinna więc ulec zmianie.

Skoro mineralizacja kości nie decyduje o podatności na złamania, to co?

85% wszystkich osteoporotycznych złamań poprzedzone jest upadkiem. Sztywność albo ruchomość segmentów decydują o sprawności utrzymania równowagi, oraz o czasie upadku. Czas upadku powyżej 200 do 300 ms jest bezpieczny. Skrócenie tego czasu zwiększa skutki zderzenia. Zjawisko to popularyzują crash testy przemysłu samochodowego. W języku technicznym opisują zamianę energii kinetycznej w cieplną. Zamiana energii kinetycznej w potencjalną oznacza sprężystość. Również i to zjawisko fizyczne ma istotne znaczenie w patologii złamań.

Czy wynika z tego, że badanie osteoporozy powinno być przeniesione z płaszczyzny chemicznej na płaszczyznę zjawisk fizycznych? Jeżeli tak, to czym badać?

Gdzie zgubiłeś? Tam. To dlaczego tu szukasz? Bo tu jaśniej. Znany dowcip ma pełne zastosowanie w badaniach nad osteoporozą. Aparaty densytometryczne są powszechnym urządzeniem oceniającym stan uwapnienia kości. Wyniki tego rodzaju badania zna każdy lekarz. Słyszało o nich większość pacjentów. Wywierają więc silny wpływ na sposób myślenia o osteoporozie. Złe wskaźniki badania oznaczają niedobór wapnia. Skoro jest niedobór, to trzeba go uzupełnić. Nie należy jednak nawet na chwilę zapominać,że głównym problemem choroby zwanej osteoporozą są samoistne złamania szyjki kości udowej. Spośród wszystkich samoistnych złamań tylko 20% ma osteoporozę. Przyjmując najbardziej optymistyczne wyniki leczenia farmakologicznego osteoporozy zmniejszające ryzyko złamań o 50%, to oznacza, że z problemem pozostaje 90%! 90% osób, które w przyszłości dozna złamania szyjki kości udowej oczekuje pomocy.

Szansą pomocy jest system pomiarowy o nazwie Photogrametrical Body Explorer (PBE). PBE mierzy przestrzenne zależności segmentów ciała ludzkiego. Badania PBE wykazują bardzo duże zaburzenia ruchu międzysegmentarnego u wszystkich badanych osób z osteoporozą samoistną. Badanie to pozwala ocenić osiowe i pozaosiowe oddziaływanie sił na poszczególne segmenty. Również na podstawie wyników tego badania możemy ocenić sztywność, elastyczność, czy wiotkość ciała ludzkiego, co w prosty sposób przekłada się na sposób przekazywania energii. Zaburzenia postawy ciała nie są skutkiem, a przyczyną osteoporozy. Badanie PBE oceniając mechanizmy utrzymania pionowej postawy jest w stanie przewidzieć wystąpienie osteoporozy na wiele lat wcześniej niż badanie densytometryczne.

W dobie powszechnego zaniedbania ruchu nie dziwi fakt, że zaburzenia uwapnienia kości spotykamy także u ludzi młodych. Badanie densytometryczne jest czułym, ale niespecyficznym badaniem wskazującym na patologię układu ruchu.. Małe, proste w obsłudze densytometry jak Calskan powinny pełnić rolę badania skryningowego w bardzo szerokim spektrum wiekowym.

Zdolność mowy, stania i chodzenia są cechami wrodzonymi człowieka. Każda z nich wymaga nauki. Problem ten znajduje zrozumienie w przypadku mowy. Tą zdolność rozwijamy w szkole,niektórzy jeszcze na studiach. W pozostałych dziedzinach każdy z nas jest samoukiem. System PBE pozwala określić podstawowe warunki dla prawidłowej nauki zdolności stania i chodzenia.

Nauka ludzi w podeszłym wieku jest zajęciem mało efektywnym. Zapobieganie niskoenergetycznym złamaniom szyjki kości udowej należy rozpocząć w młodym i średnim wieku kiedy istnieje duża możliwość nauki prawidłowych wzorców ruchu stania i ruchu chodzenia.

Więcej informacji na temat aparatu DLX Calscan znajdziecie Państwo na stronie firmy CONSULTRONIX S.A.



Ostatnio opublikowane artykuły w kategorii Ortopedia:

Radialspec i Orthospec - skuteczność w leczeniu schorzeń ortopedycznych

Radialspec i Orthospec firmy Medispec to urządzenia wykorzystujące różne metody w terapii schorzeń ortopedycznch. Wspólne cechy obu aparatów to: krótki czas zabiegu, brak konieczności hospitalizacji, brak konieczności stosowania systemów obrazowania i co najważniejsze – znakomita skuteczność. 

DXL Calscan DEMETECH – diagnostyka osteoporozy

Nowe podejście do badań densytometrycznych!

Orthospec – Leczenie schorzeń ortopedycznych metodą ESWT

Działanie ESWT polega na wyzwalaniu fal o wysokiej energii w środowisku wodnym, które przez reflektor w kształcie elipsoidy skupiane są wewnątrz organizmu we wtórnym ognisku. Powstaje tam ciśnienie sięgające 40 MPa w czasie jednej milionowej części sekundy. Aplikacja fal następuje z częstotliwością 60-150/min., poprzez wypełniony wodą balon, posiadający bezpośredni kontakt z ciałem pacjenta.