Wideodermatoskop w praktyce

Autorzy: dr n. med. Halina Przeniczna, lek. Mariusz Władyga

Kategoria: Dermatologia Artykuł opublikowano w CX News nr 3/49/2014

Od czterech lat, w codziennej praktyce pacjentom ze zmianami skórnymi wykonujemy wideodermatoskopię przy użyciu aparatu firmy FotoFinder. Wyróżniliśmy kilka grup pacjentów, u których zastosowanie tego systemu jest szczególnie korzystne.

Pacjenci z zespołem znamion atypowych (ZZA, zespół znamion dysplastycznych, DNS) to pacjenci spełniający trzy lub więcej kryteriów spośród wymienionych poniżej:
• więcej niż 100 znamion barwnikowych o średnicy > 2 mm
• 2 znamiona atypowe potwierdzone badaniem histopatologicznym
• 1 znamię barwnikowe pośladków lub dwa na grzbiecie stóp
• 1 znamię barwnikowe w skórze owłosionej głowy
• więcej niż 1 znamię barwnikowe tęczówki (1)

W związku ze zwiększonym ryzykiem zachorowania na czerniaka w grupie tych pacjentów niezwykle ważna jest długofalowa obserwacja w celu wykrycia nowych znamion lub zmian zachodzących w obrębie już istniejących. Wideodermatoskop FotoFinder dzięki możliwości porównania (funkcja COMPARE) umożliwia zarówno wykonywanie i porównywanie zdjęć makro poszczególnych regionów ciała pacjenta, jak i ocenę obrazu dermatoskopowego poszczególnych znamion.

Pacjent W. W. lat 51 w leczeniu od września 2007 roku spełniający kryteria ZZA (min. wyciętych 6 znamion barwnikowych atypowych). Od września 2011 roku objęty regularnymi kontrolami wideodermatoskopowymi co 6 miesięcy, nie stwierdzono tworzenia się nowych znamion, ani zmian w tych, które były objęte badaniem (ryc. 1).
 
Ryc1

Pacjentowi Z. K. lat 32 w leczeniu od sierpnia 2012 roku do chwili obecnej usunięto 9 znamion, w tym 4 z cechami atypii potwierdzone w badaniu histopatologicznym. Ostatnie wycięcia wykonano w listopadzie 2013, obecnie trwa regularna obserwacja wideodermatoskopem co 6 miesięcy (ryc. 2).
 
ryc2

Pacjenci z dużą liczbą znamion barwnikowych niespełniających kryteriów umożliwiających rozpoznanie ZZA, ale wymagających obserwacji, zwłaszcza w tych regionach, których samodzielne oglądanie i kontrola są utrudnione (tj. plecy, pośladki, tylna powierzchnia ud).
Ryc.3
Pacjenci, u których decydujemy się na obserwację znamion barwnikowych badanie dermatoskopowe pozwala na bieżącą ocenę badanego znamienia; jeśli pacjent zgłasza się do kontroli, to pomimo najbardziej dokładnego opisu badania, lekarz nie jest w stanie ocenić ewentualnych, dyskretnie zachodzących zmian. Wideodermatoskopia poprzez możliwość zapisywania obrazu pozwala na obiektywne porównanie, a funkcja MoleAnalyzer pokazuje to graficznie.

U przedstawionego powyżej pacjenta W. A. lat 12 badanie wideodermatoskopowe znamienia (ryc. 3 A, B) na przestrzeni 11 miesięcy wykazało zmiany w obrazie dermatoskopowym (ryc. 3 C, D), potwierdzone programem MoleAnalyzer (ryc. 3 E, F).
 
 
 
Wynik badania wideodermatoskopowego w postaci zdjęcia pozwala na precyzyjne zaznaczenie zmian zakwalifikowanych do wycięcia, co pomaga chirurgowi podczas zabiegu. Na ryc. 4 przedstawiono pacjenta K. W. lat 32 z licznymi znamionami barwnikowymi pleców (ryc. 4 A), na podstawie przeprowadzonego badania do wycięcia zakwalifikowano znamię oznaczone numerem 2 (ryc. 4 B).
 
ryc.4


Obserwacja zmian skórnych występujących u dzieci. Najczęstszymi zmianami występującymi na skórze u dzieci do 1 roku życia są naczyniaki krwionośne i znamiona barwnikowe wrodzone. Naczyniaki pojawiają się u około 5-10% noworodków rasy białej w okresie noworodkowym lub wczesnego niemowlęctwa, a w aż 90% dochodzi do ich samoistnej regresji2. Zatem mali pacjenci nie wymagają leczenia, a jedynie okresowej kontroli i monitorowania, najlepiej za pomocą wizualizacji.

Na rycinie 5 pokazany jest obraz makroskopowy i dermatoskopowy pacjenta M. W. lat 1 z widoczną samoistną regresją naczyniaka krwionośnego klatki piersiowej w ciągu 8 miesięcy obserwacji.
 
ryc.5
 
Znamiona barwnikowe wrodzone w populacji kaukaskiej występują u 1% noworodków, wśród nich znamiona barwnikowe duże (powyżej 20 cm) i olbrzymie tzw. kąpielowe, obejmujące znaczne powierzchnie ciała dziecka. Ze względu na prawdopodobieństwo ich transformacji w czerniaka wynoszące 8.2% (chociaż procent ten u różnych autorów waha się od 1 do 60%) wymagają leczenia. Ryzyko powstania czerniaka w pozostałych znamionach barwnikowych wrodzonych: małych do 1.5 cm i średnich do 20 cm jest zdecydowanie niższe i nie jest zalecane profilaktyczne ich usuwanie. Jeśli nie wykazują cech niepokoju onkologicznego mogą być obserwowane do okresu okołopokwitaniowego3 (ryc. 6).
 
Ryc.6

Piśmiennictwo:

  1. Cisło M., Bieniek A.: Rozrosty wywodzące się z melanocytów, Nowotwory skóry, konsultacja naukowa Baran E., 123-138, Galaktyka, Łódź 2008.
  2. Sznurkowska K. i wsp.: Naczyniaki u dzieci-problem interdyscyplinarny Forum Medycyny Rodzinnej 2011,tom 5,nr 6,460-467.
  3. Włodarkiewicz A., Sobjanek M.: Znamiona melanocytowe wrodzone Dermatochirurgia pod red. Włodarkiewicza 177-185, Cornetis, Wrocław 2009.



Ostatnio opublikowane artykuły w kategorii Dermatologia:

Nowa odsłona medicam 1000

Minęły dwa lata od premiery FotoFinder medicam 1000. Dziś mało kto wyobraża sobie codzienną praktykę dermatologiczną bez kamery wideodermatoskopowej z krystalicznie czystym obrazem. Niewątpliwie kamera medicam 1000 wyznaczyła najwyższy standard jakości, jednakże nadszedł czas na jej rewolucję.

Przyszłość sztucznej inteligencji w diagnostyce raka skóry

Wszyscy mówią o sztucznej inteligencji i choć dla wielu jest to wciąż abstrakcyjna koncepcja, w profilaktyce raka skóry stała się rzeczywistością. Oprogramowania eksperckie dostarczają wyniki oparte na AI (Artificial Intelligence), czyli tzw. sztucznej inteligencji, oferując dodatkowo szereg funkcji analitycznych.

Znaczenie refleksyjnej mikroskopii konfokalnej (RCM) in vivo w diagnostyce dermatologicznej

Refleksyjna mikroskopia konfokalna in vivo (ang. in vivo reflectance confocal microscopy, RCM), to nowoczesna, nieinwazyjna metoda diagnostyki obrazowej. Umożliwia ona wizualizację tkanek z dokładnością porównywalną do badania histologicznego w czasie rzeczywistym. W badaniu skóry możliwe jest zobrazowanie naskórka, warstwy brodawkowatej oraz górnej części warstwy siateczkowatej skóry właściwej, jak również przydatków skóry. Zdjęcia uzyskane metodą RCM, czyli tzw. przekroje optyczne tkanek, odpowiadają horyzontalnym przekrojom poszczególnych warstw skóry na określonej głębokości. Maksymalna głębokość obrazowania wynosi około 200-300 µm, co stanowi pewne ograniczenie w badaniu zmian nowotworowych, w bardziej zaawansowanych stadiach (guzy naciekające) lub zmian hiperkeratotycznych, w których zgrubienie naskórka uniemożliwia wgląd w głębsze warstwy.

Skin Cancer Unit- nowe podejście do diagnostyki i leczenia nowotworów skóry

Śledząc rozwój nauki oraz nowoczesnych technologii dotyczących diagnostyki i leczenia nowotworów skóry, naturalnym zjawiskiem jest tworzenie zespołów wielospecjalistycznych, które będą zajmować się kompleksowo tym wąskim, lecz wymagającym obszarem terapeutycznym. Zauważając potrzebę leczenia danego typu nowotworu w jednym ośrodku, począwszy od rozpoznania choroby, poprzez kompleksowe leczenie, a w ostateczności do objęcia pacjenta także opieką paliatywną, w Dolnośląskim Centrum Onkologii (DCO) powstał Skin Cancer Unit (SCU), oddział zajmujący się diagnostyką i leczeniem między innymi nowotworów skóry.