Dermatoskopia dla początkujących - algorytmy diagnostyki dermoskopowej

Zasady postępowania w diagnostyce dermoskopowej
Zastosowanie dermoskopii w trakcie konsultacji dermatologicznej wydłuża całkowity czas badania tylko o 72 sekundy, a korzyści z przeprowadzenia tego badania u chorych w stosunku do poświęconego czasu są ogromne w aspekcie profilaktyki czerniaka.

Większość pacjentów zgłasza się do badania dermoskopowego z powodu niepokojących znamion melanocytowych. Badanie dermoskopowe zmian źle wyglądających tzw. brzydkich kaczątek (ugly duckling sign) charakteryzuje się dość wysoką czułością w rozpoznaniu czerniaków. Żelazną zasadą obowiązującą w dermoskopii jest konieczność zbadania wszystkich zmian skórnych. Badanie nie powinno ograniczać się do oceny  źle wyglądających zmian (ugly duckling) ze względu na możliwość przeoczenia czerniaka. Obejrzenie wszystkich zmian barwnikowych na ciele umożliwia również ustalenie proflu znamion barwnikowych, uwarunkowanego między innymi fototypem skóry badanego. W wielu przypadkach, jeśli niepokojące cechy występują w większej liczbie znamion melanocytowych, oznacza to, że wybrany typ znamion jest charakterystyczny dla danego pacjenta i nie stanowią one wówczas powodu do niepokoju. Badanie Argenziano i wsp. potwierdza zasadę, że oceny znamion melanocytowych należy dokonywać nie tylko na podstawie cech morfologicznych pojedynczej zmiany, ale należy rozpatrywać jej cechy w kontekście ogólnego wzorca dermoskopowego pozostałych znamion melanocytowych pacjenta.

tabele 1-3

Ocena dermoskopowa wybranej zmiany melanocytowej powinna opierać się o kryteria analizy wzorca zmiany - cech globalnych (uwarunkowanych wybranymi typami wzorców) oraz cech lokalnych (w oparciu o wybrane struktury dermoskopowe), a także w oparciu o algorytmy analizy dermoskopowej.

Wzorzec dermoskopowy badanej zmiany barwnikowej zależy od wieku i fototypu badanego, lokalizacji i ekspozycji zmiany na promieniowanie ultrafoletowe, a także ciąży oraz dynamiki wzrostu. Należy pamiętać, aby rutynowo nie oceniać znamion melanocytowych do dwóch miesięcy po zakończeniu ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe. W badaniu dermoskopowym postępujemy według  dermoskopowego algorytmu diagnostyki różnicowej, przedstawionego w tabeli 1. Poza analizą wzorca zmian melanocytowych stosujemy  algorytmy diagnostyki dermoskopowej, do których zalicza się m.in. regułę 3 - punktową (tab.2), zasadę Menziesa (tab.3), czy też ocenę całkowitego wskaźnika badania dermoskopowego (TDS) wg Stolza (tab.4).

Regularna obserwacja dermoskopowa pacjentów z licznymi zmianami melanocytowymi jest bardzo dobrą strategią pomagającą uniknąć przeoczenie czerniaka, ale także ograniczyć niepotrzebne zabiegi chirurgiczne. Pierwsze kontrolne badanie dermoskopowe powinno być wykonane po 3 miesiącach od pierwszej oceny. Należy pamiętać ponadto o regularnej corocznej kontroli zmian barwnikowych prowadzonej nawet do 3 lat, w celu wykrycia  tzw. czerniaków wolnorosnących, które w obrazie dermoskopowym wykazywać mogą  niewielkie lub umiarkowane zmiany np. jako powiększenie średnicy powyżej 2 mm, bardzo często bez rozwoju innych kryteriów dermoskopowych charakterystycznych dla zmian złośliwych.

tabela4

Piśmiennictwo
1.Argenziano G., Soyer H.P., Chimenti S., Talamini R., Corona R., Sera F., Binder M., Cerroni L., De Rosa G., Ferrara G., Hofmann-Wellenhof R., Landthaler M., Menzies S.W., Pehamberger H., Piccolo D., Rabinovitz H.S., Schiffner R., Staibano S., Stolz W., Bartenjev I., Blum A., Braun R., Cabo H., Carli P., De Giorgi V., Fleming M.G., Grichnik J.M., Grin C.M., Halpern A.C., Johr R., Katz B., Kenet R.O., Kittler H., Kreusch J., Malvehy J., Mazzocchetti G., Oliviero M., Ozdemir F., Peris K., Perotti R., Perusquia A., Pizzichetta M.A., Puig S., Rao B., Rubegni P., Saida T., Scalvenzi M., Seidenari S., Stanganelli I., Tanaka M., Westerhoff K., Wolf I.H., Braun-Falco O., Kerl H., Nishikawa T., Wolff K., Kopf A.W.: Dermoscopy of pigmented skin lesions: results of a consensus meeting via the Internet. J. Am. Acad. Dermatol., 2003; 48: 679-693
2.Argenziano G., Catricalà C., Ardigo M., Buccini P., De Simone P., Eibenschutz L., Ferrari A., Mariani G., Silipo V., Zalaudek I.: Dermoscopy of patients with multiple nevi: Improved management recommendations using a comparative diagnostic approach. Arch Dermatol., 2011; 147:46-49
3.Argenziano G., Ferrara G., Francione S., Di Nola K., Martino A., Zalaudek I.: Dermoscopy-the ultimate tool for melanoma diagnosis. Semin Cutan Med Surg., 2009; 28:142-148
4.Argenziano G., Kittler H., Ferrara G., Rubegni P., Malvehy J., Puig S., Cowell L., Stanganelli I., De Giorgi V., Thomas L., Bahadoran P., Menzies SW., Piccolo D., Marghoob AA., Zalaudek I.: Slow-growing melanoma: a dermoscopy follow-up study. Br J Dermatol., 2010; 162: 267-273
5.Argenziano G., Mordente I., Ferrara G., Sgambato A., Annese P., Zalaudek I.: Dermoscopic monitoring of melanocytic skin lesions: clinical outcome and patient  compliance vary according to follow-up protocols. Br J Dermatol. 2008; 159: 331-336
6.Kamińska-Winciorek G.: Dermatologia cyfrowa. Cornetis, Wrocław, 2008; 11-84
7.Kamińska-Winciorek G.: Dermatoskopia znamion melanocytowych: wpływ promieniowania ultrafioletowego. Przegl. Dermatol., 2008; 95: 463-467
8.Kamińska-Winciorek G., Śpiewak R.: Dermoskopia zmian melanocytowych dla początkujących ( w przygotowaniu do druku)
9.Ruka W., Krzakowski M.,  Placek W., Rutkowski P., Nowecki Z.,  Fijuth J., Nasierowska-Guttmejer A.,  Jeziorski A., Rudnicka L., Murawa P.,  Słuszniak J.,  Potemski P., Zaucha R.,  Wysocki P., Kamińska-Winciorek G., Bajcar S., Drosik K., Biernat W., Towpik E.:  Czerniaki skóry – zasady postępowania diagnostyczno-terapeutycznego. Przegl Dermatol., 2009; 96: 193–203
10.Scope A., Dusza SW., Halpern AC., Rabinovitz H., Braun RP., Zalaudek .I, Argenziano G., Marghoob AA.: The "ugly duckling" sign: agreement between observers. Arch Dermatol., 2008;144: 58-64
11.Soyer H.P., Argenziano G., Ruocco V., Chimenti S.: Dermoscopy of pigmented skin lesions. Eur. J. Dermatol. 2001; 11: 270-276
study. Arch Dermatol. 2008 Apr;144(4):509-13.
12.Zalaudek I., Argenziano G., Soyer HP., Corona R., Sera F., Blum A., Braun RP., Cabo H., Ferrara G., Kopf AW., Langford D., Menzies SW., Pellacani G., Peris K., Seidenari S.: DERMOSCOPY WORKING GROUP. Three-point checklist of dermoscopy: an open internet study. Br J Dermatol., 2006; 154:431-437
13.Zalaudek I., Kittler H., Marghoob AA., Balato A., Blum A., Dalle S., Ferrara G., Fink-Puches R., Giorgio CM., Hofmann-Wellenhof R., Malvehy J., Moscarella E., Puig S., Scalvenzi M., Thomas L., Argenziano G.: Time required for a complete skin examination with and without dermoscopy: a prospective, randomized multicenter study. Arch Dermatol. 2008; 144: 509-513
14.Zalaudek I., Manzo M., Savarese I., Docimo G., Ferrara G., Argenziano G.: The morphologic universe of melanocytic nevi.: Semin Cutan Med Surg., 2009; 28:149-156
15.Zalaudek I., Argenziano G., Soyer H.P., Corona R., Sera F., Blum A., Braun R.P., Cabo H., Ferrara G., Kopf A.W., Langford D., Menzies S.W., Pellacani G., Peris K., Seidenari S.: The Dermoscopy Working Group: Three-point checklist of dermoscopy: an open internet study. Br. J. Dermatol., 2006; 154: 431-437



Ostatnio opublikowane artykuły w kategorii Dermatologia:

Studium przypadku - trichoskopia

45-letnia pacjentka zgłosiła się z powodu kilku ognisk łysienia wielkości do 1 cm, które były zlokalizowane w okolicy wierzchołka głowy i którym towarzyszył silny świąd (fot. 1.). W obrębie zmian obecne były rzadkie i krótkie łodygi włosów. Wywiad chorobowy był kilkumiesięczny. 

Pierwszy w Polsce FotoFinder studio - doświadczenia własne i organizacja pracy w oparciu o sprzęt

W 2020 roku na światowy rynek trafiło nowe urządzenie firmy FotoFinder – Studio. Już na początku 2021 r. zakupiliśmy je do naszego gabinetu. Była to naturalna ewolucja w stronę bardziej zaawansowanej technologii, gdyż przygodę z FotoFinderem rozpoczęliśmy 9 lat wcześniej od biurkowej wersji wideodermoskopu: laptopa z kamerą 800HD.

Jednolity system badania znamion w Polsce. Czy to możliwe?

Wyeliminowanie nowotworów skóry z życia milionów ludzi to misja Ogólnopolskiego Centrum Badania Znamion Twoje Znamiona. Towarzyszy nam w codziennej pracy i jest motorem naszego działania. Upowszechnienie badań dermatoskopowych w Polsce, zwiększenie liczby osób świadomie badających znamiona i w końcu wymierny wpływ na zmniejszenie umieralności z powodu nowotworów skóry w Polsce stanowią nasze nadrzędne cele. 

Studium przypadku - w duchu Total Body Dermoscopy

Przypadek, który prezentuję to starszy mężczyzna, określany jako pacjent wysokiego ryzyka, zmagający się z zespołem znamion dysplastycznych. Jego znamiona przez ponad 10 lat były regularnie badane w Szpitalu Uniwersyteckim w Lyonie. 

Rola kontekstu w interpretacji obrazu dermatoskopowego

Rola całościowej oceny kontekstu klinicznego, obrazu wideodermatoskopowego oraz badania histopatologicznego dla właściwej diagnostyki i leczenia pacjenta z atypową zmianą barwnikową.