Gwiazdka

Autor: Zbigniew Mazgaj

Kategoria: Kultura i nauka Artykuł opublikowano w CX News nr 1/61/2018

W dzień Bożego Narodzenia 
Radość wszelkiego stworzenia, 
A już naj-więcej chy-ba 
Cie-szy się in-dyk i ry-ba. 
(J.I. Sztaudynger)
 
 
Wielce Szanowni Państwo!

Przytoczona fraszka to nie jedyna zagwozdka związana z tym świętem. Boże Narodzenie pojawiło się w liturgii późno, bo dopiero w IV wieku. Najwyraźniej pierwsi chrześcijanie nie przywiązywali do niego wielkiej wagi o czym zresztą świadczą skąpe wzmianki pozostawione w Ewangeliach. Niemniej Dionizjusz Mniejszy, uczony mnich i Pater Ecclesiae w jednym, na ich podstawie wykalkulował, iż Chrystus przyszedł na świat 25 grudnia 753 roku, ab Urbe condita. Rok następny uznano więc uroczyście za rok pierwszy nowej, chrześcijańskiej ery. Tyle, że Dionizjusz się pomylił.

Zresztą trudno mu się dziwić, gdyż ss. Ewangeliści są nader lakoniczni. Mateusz wspomina jedynie, że Jezus narodził się w Betlejem w Judei za panowania króla Heroda, natomiast Łukasz powiada: W owym czasie wyszło rozporządzenie Cezara Augusta, żeby przeprowadzić spis ludności w całym państwie. Pierwszy ten spis odbył się wówczas, gdy wielkorządcą Syrii był Kwiryniusz. I to wszystko! Tyle, że Herodowi zmarło się w roku 4 p.n.e., zaś Kwiryniusz został legatem Syrii dopiero dwa lata po zarządzeniu spisu przez Augusta. Ot i mamy zgryz! Skąd więc niezachwiana pewność co do 25 grudnia?

Tu już nie było mowy o pomyłce! Boże Narodzenie zbiega się z dniem zimowego przesilenia, który – odkąd nauczyliśmy się rachować czas – symbolizował zwycięstwo Światła nad Ciemnością i fetowano go we wszystkich kulturach. W tym czasie obchodzono w Rzymie Brumalia i Saturanalia, które z czasem zlały się w trwające tydzień i bardzo lubiane święto o rodzinnym charakterze, podczas którego obdarowywano się prezentami, ucztowano, bawiono się i zawieszano wszelką działalność. Oktawian August skrócił święta do trzech dni, by państwo mogło jakoś funkcjonować, ale i tak większość świętowała po staremu. W dodatku po podbojach na wschodzie do Rzymu dotarł w I w n.e. kult Mitry. Czczony jako Sol Invictus zyskał on olbrzymią popularność wśród rzymskich elit, a zwłaszcza w legionach i szybko rozprzestrzenił się w całym Cesarstwie. Wreszcie Aurelian ogłosił 25 grudnia jako Dies Natali Solis Inviciti, słowem ustanowił dzień bożego narodzenia…

Przy tym Mitra był nietuzinkowym gościem. Powiadają, że narodził się ze skały i jako pierwsi cześć mu oddali pasterze. Nauczał, uzdrawiał, a na pewnym weselu przemienił wodę w wino. Przede wszystkim jednak zabił demona wcielonego w postać byka, odnosząc wszak śmiertelne rany. Pochowany w grocie, po trzech dniach zmartwychwstał, budząc panikę wśród strażników. Zanim zaś wstąpił do nieba jego najwierniejszy uczeń i przyjaciel zaparł się go trzykrotnie. A to nie wszystko! Mitra łączy się z Zaratusztrianizmem, religią państwową potężnego imperium Sasanidów. Jej centralną postacią jest Pan Światła Ahura Mazda, toczący odwieczną walkę ze Złym Duchem Angra Mainju. Ahura Mazda pozostając jednością ma wszak siedem emanacji, stanowiąc Świętą Siódemkę. Najważniejszą z nich jest Spenta Mainju, czyli… Duch Święty. Ludzkie duszyczki po śmierci trafiają zaś podług zasług do piekła, czyśćca lub nieba strzeżonego przez Mitrę. Ten pozbawiony nimbu boskości jest najważniejszym z grona Spenta Jaza (świętych). Wszetecznik Angra ainju nie ma emanacji, dysponuje jednak kohortami Dewów (demonów), do których zaliczane są wszelkie obce bóstwa. Brzmi znajomo? Oczywiście! Wszak współczesny Judaizm ukształtował się w mateczniku owych kultów podczas „niewoli babilońskiej”.

Tak, tak Moiściewy! Oto mój ogląd historii 25 grudnia. Jednakowoż niezależnie czy i co tego dnia świętujecie, niechaj Wam gwiazdka pomyślności niezmiennie jaśnieje.



Ostatnio opublikowane artykuły w kategorii Kultura i nauka:

Demokracja

Klejstenesowi do głowy nie przyszło, że za 2500 lat demokracja, której był ojcem chrzestnym, wciąż będzie najbardziej pożądanym ustrojem na świecie. W wydaniu ateńskim prawo głosu mieli tylko mężczyźni powyżej 18 roku życia, czyli ok. jednej czwartej mieszkańców. Dzisiaj byłaby to demokracja a’la Korwin-Mikke, od lat postulujący odebranie kobietom praw wyborczych. W międzyczasie Eklezję, gdzie podejmowano publicznie najważniejsze decyzje, zastąpiły parlamenty, a tam w naszym imieniu decyzje podejmują wybrańcy narodu - krok w stronę oligarchii? Jednym z fundamentów dzisiejszej demokracji przedstawicielskiej jest monteskiuszowska zasada trójpodziału władzy. Władza ustawodawcza, wykonawcza i sądownicza MUSZĄ pozostać od siebie niezależne. Stany Zjednoczone jako pierwsze zapisały tę zasadę w konstytucji. Niespotykana wcześniej koncentracja kapitału, Internet, rozwój mediów (szczególnie mediów społecznościowych) dając nieograniczony dostęp do informacji, niestety nie gwarantują systemu ich walidacji. Otwiera to rządzącym i oligarchom różnorakie możliwości do manipulacji i szerzenia mitów, ale również do korupcji politycznej - zgodnie z rzymską zasadą „divide et impera”. Pomagają w tym coraz doskonalsze algorytmy, zamykając nas w „bańce informacyjnej”, podpowiadają nam treści zgodne z naszymi  przekonaniami i odcinają od odmiennego punktu widzenia. Paradoksalnie „im bardziej klikasz, tym bardziej jesteś zamknięty”.

Zza kulis. Felieton postpandemiczny. Prawie!

Jeszcze całkiem niedawno pojęcie lockdownu zdawało się być abstrakcyjnym, niewielu o nim słyszało, a jeszcze mniej doświadczyło. Aż przyszedł marzec 2020! Niemalże z dnia na dzień musieliśmy odrobić lekcję ekonomii: wszyscy i od razu w wersji hardcorowej. Liczę jednak, że okres restrykcyjnych obostrzeń już za nami. Teatr Bagatela gra na pełnych obrotach przy komplecie widowni. Szanowna Publiczność tęskniła za sztuką, której może doświadczać bezpośrednio i jest to mocno krzepiąca konstatacja.

Gaduławka. Cykl felietonów

W Krakowie na Kazimierzu ustawiono Gaduławkę. Jest to ławka, jak sama nazwa wskazuje, do gadania. Inicjatorzy tego pomysłu tłumaczą, że ławka jest głównie, jak to się teraz ładnie mówi, dedykowana ludziom starszym i samotnym. Napis na ławce zachęca: „Jeśli masz ochotę na rozmowę, usiądź na tej ławce i poczekaj, aż się ktoś dołączy”. I nic więcej. Nie ma określonego czasu wyczekiwania ani tematu rozmowy. I to błąd. Dobrze by było, określić czas oczekiwania. 

Lodówka i telewizor. Cykl felietonów

Ten felieton miał wyglądać całkiem inaczej. Szczerze mówiąc, chciałem wszystkich pocieszyć, że koniec końców, każdy głupi polityczny numer bardziej otwiera ludziom oczy, niż ich usypia. Widać to najlepiej u nas po efektach tzw. Polskiego Ładu. Ale żeby lepiej to zobrazować, opisałem pewne spotkanie sprzed lat, kiedy znajomi Rosjanie tłumaczyli mi, na czym polega praktyka sprawowania władzy metodą „lodówka i telewizor”. I, niestety, historia ostatnich dni dopisała do tego tragiczną glosę. 

Między sztuką figuratywną a nutką abstrakcji. CX ART

Consultronix SA już po raz drugi wsparł młodych artystów. Artur Wieczerzyński i Robert Nawe zostali laureatami organizowanego przez tę firmę konkursu CX ART, a ich obrazy trafiły do tworzonej od paru lat kolekcji sztuki.