Nowoczesne techniki przeszczepów rogówki w I Klinice Okulistyki PUM w Szczecinie

Autor: prof. dr hab. n. med. Anna Machalińska

Kategoria: Okulistyka Artykuł opublikowano w CX News nr 2/68/2020

Choroby rogówki stanowią obecnie jedno z największych wyzwań dla współczesnej okulistyki. Do najczęstszych problemów należą stany zapalne, keratopatia związana z usunięciem zaćmy, stożek rogówki, blizny pourazowe bądź pozapalne, a także dystrofie rogówki. Wymienione choroby mogą powodować znaczne pogorszenie ostrości widzenia lub nawet utratę wzroku, przy zachowanej prawidłowej morfologii pozostałych tkanek oka. W wielu wypadkach jedynym, skutecznym leczeniem pozostaje przeszczep rogówki. Transplantacja rogówki w skali kraju jest jednak procedurą wykonywaną zbyt rzadko w stosunku do potrzeb. Liczba pacjentów oczekujących na ten zabieg przekracza 3 tys. (dane na 31 grudnia 2017 r.). Średni czas oczekiwania na przeszczep rogówki w trybie pilnym wynosi 320 dni, a w trybie planowym – 779 (dane na 2018 r.). Wychodząc naprzeciw tym problemom, w 2017 r. został uruchomiony Zachodniopomorski Bank Tkanek Oka przy I Klinice Okulistyki SPSK-2 PUM, będący jedyną tego typu instytucją w północnej i zachodniej Polsce. Dzięki temu dostępność tkanek dawcy w naszym regionie uległa znacznej poprawie, co przełożyło się na bardzo dynamiczny rozwój chirurgii transplantacyjnej rogówki w naszym Ośrodku.
 
Przez wiele lat wykonywano jedynie przeszczepy drążące, tzw. przeszczepy pełnościenne, obejmujące całą grubość rogówki, niestety obarczone
Przeszczep warstwowy rogówki DMEK, źródło własne
 dużym ryzykiem powikłań i odrzutu. Aktualnie u większości pacjentów w naszej Klinice wykonuje się przeszczepy niepełnościenne, inaczej warstwowe, obejmujące tylko określony fragment, warstwę rogówki objętą procesem chorobowym. Zabiegi warstwowe to obecnie najbardziej zaawansowane procedury przeszczepiania rogówki na świecie. Jedną z nich jest DSAEK (ang. Descemet’s stripping automated endothelial keratoplasty). Metoda ta polega na selektywnym usunięciu tylko uszkodzonego śródbłonka wraz z błoną Descemeta i zastąpieniu go zdrowym fragmentem tkanki wypreparowanym z rogówki dawcy. Zastosowanie wysokospecjalistycznego, w pełni zautomatyzowanego mikrokeratomu pozwala na niezwykłą precyzję cięcia i uzyskanie ultracienkiego płatka przeszczepianej rogówki dawcy (50–100 µm). Bardziej zaawansowaną modyfikację tej procedury stanowi DMEK (ang. Descemet membrane endothelial keratoplasty), w której przeszczepiana tkanka dawcy nie zawiera komórek zrębu, a jedynie śródbłonek i błonę Descemeta. Tak uzyskany płatek ma zaledwie od 5 do 10 µm grubości. Jest to aktualnie najczęściej wykonywana procedura przeszczepowa w naszej Klinice. Zabieg jest trudny, ale niesie za sobą nieporównywalnie większą korzyść dla pacjenta. Ta precyzyjna technika operacyjna pozwala na uzyskanie lepszej ostrości wzroku w obserwacji długoterminowej, a także skutkuje mniejszą liczbą działań niepożądanych oraz niższym odsetkiem odrzutów.
 
W obu zabiegach wykonuje się jedynie niewielkie cięcie w rąbku rogówki (około 2.5 mm), które nie wymagają założenia szwów. Skutkuje to znacznie mniejszym astygmatyzmem pooperacyjnym niż w przypadku zabiegów pełnościennych, a także zmniejsza podatność oka na urazy i infekcje. W przeciwieństwie do przeszczepienia drążącego, w trakcie transplantacji warstwowej pacjent pozostaje przytomny przez cały zabieg, który przeprowadzany jest w znieczuleniu miejscowym: kroplowym oraz dokomorowym. Niższe ryzyko okołooperacyjne otwiera drogę do lepszego widzenia pacjentom starszym, często obciążonym chorobami ogólnymi, które uniemożliwiają poddanie się anestezji ogólnej.
 
W przypadku pacjentów ze stożkiem rogówki wykonywane są przeszczepy warstwowe przednie DALK (ang. deep anterior lamellear keratoplasty). Zabieg ten wykonywany jest w przypadku, gdy procesem chorobowym objęty jest zrąb rogówki, np. w bliznach pozapalnych, powierzchniowych uszkodzeniach rogówki. W takich przypadkach usuwany i przeszczepiany jest tylko zrąb rogówki z pozostawieniem komórek śródbłonka biorcy. DALK to zabieg skomplikowany oraz bardziej czasochłonny, ale zdecydowanie lepszy dla chorych w porównaniu z przeszczepem pełnościennym, gdyż ryzyko odrzutu przeszczepionego fragmentu rogówki jest minimalne. Należy podkreślić fakt, że pacjenci ze schorzeniami rogówki trafiający do I Kliniki Okulistyki mogą liczyć nie tylko na pełną diagnostykę czy leczenie, ale także na profesjonalną opiekę pooperacyjną.
 
Podsumowując, nowoczesne przeszczepienia rogówki, jakie wykonuje się w naszej Klinice, to zabiegi minimalnie inwazyjne, nie traumatyzujące tkanek, gwarantujące dobrą ostrość wzroku i jakość widzenia po zabiegu. Wykonywane są w znieczuleniu miejscowym, kroplowym, są całkowicie bezpieczne dla pacjenta.



Ostatnio opublikowane artykuły w kategorii Okulistyka:

Czas na zmiany! Lasery okulistyczne Meridian Medical

U nas też zmiany – lasery Ellexa zastąpiły urządzenia szwajcarskiej firmy Meridian Medical.

Komentarz producenta - Oertli

The name Oertli stands for Swiss quality of the highest precision and reliability. We develop and produce our products exclusively in Switzerland, in the St. Gall Rhine Valley. These values are also very important to our business partners. For instance, we have been working for several years with the Swiss laser manufacturer Meridian Medical, which provides us with the Endo laser module in OS 4. 

Współpracujemy tylko z najlepszymi!

Miło mi podzielić się z Państwem dobrą wiadomością. Consultronix, od listopada 2020 r., jest przedstawicielem szwajcarskiej firmy Meridian Medical. Tym samym poszerzył i uzupełnił swoją ofertę laserów okulistycznych. 

Czy na pewno widzisz wszystko? Urządzenia SLO marki Optos

„Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu”, w ten sposób Antoine de Saint-Exupéry w „Małym Księciu” uczył nas, by na ludzi patrzeć sercem. Gdyby jednak nieco zmienić perspektywę i przeanalizować te słowa całkowicie dosłownie? Wtedy moglibyśmy stwierdzić, że patrząc, nie dostrzegamy tego, co jest najbardziej istotne. Taka sytuacja ma szczególne znacznie w diagnostyce medycznej. Przeoczenie danego symptomu może mieć konsekwencje dla zdrowia pacjenta. 

Okiem eksperta - urządzenia Optos

Badanie z urządzeniem Optos pozwala na uwidocznienie oraz utrwalenie w formie fotografii barwnej szczegółów dna oka. Jest to bardzo cenne narzędzie, dzięki któremu można diagnozować, śledzić efekty wdrożonej terapii oraz przede wszystkim rozpoznawać obecność patologii obwodu oka. Wynik badania można uzyskać bez potrzeby rozszerzania źrenic. 

W CX News nr 2/68/2020 opublikowano również: