Nowoczesne techniki przeszczepów rogówki w I Klinice Okulistyki PUM w Szczecinie

Autor: prof. dr hab. n. med. Anna Machalińska

Kategoria: Okulistyka Artykuł opublikowano w CX News nr 2/68/2020

Choroby rogówki stanowią obecnie jedno z największych wyzwań dla współczesnej okulistyki. Do najczęstszych problemów należą stany zapalne, keratopatia związana z usunięciem zaćmy, stożek rogówki, blizny pourazowe bądź pozapalne, a także dystrofie rogówki. Wymienione choroby mogą powodować znaczne pogorszenie ostrości widzenia lub nawet utratę wzroku, przy zachowanej prawidłowej morfologii pozostałych tkanek oka. W wielu wypadkach jedynym, skutecznym leczeniem pozostaje przeszczep rogówki. Transplantacja rogówki w skali kraju jest jednak procedurą wykonywaną zbyt rzadko w stosunku do potrzeb. Liczba pacjentów oczekujących na ten zabieg przekracza 3 tys. (dane na 31 grudnia 2017 r.). Średni czas oczekiwania na przeszczep rogówki w trybie pilnym wynosi 320 dni, a w trybie planowym – 779 (dane na 2018 r.). Wychodząc naprzeciw tym problemom, w 2017 r. został uruchomiony Zachodniopomorski Bank Tkanek Oka przy I Klinice Okulistyki SPSK-2 PUM, będący jedyną tego typu instytucją w północnej i zachodniej Polsce. Dzięki temu dostępność tkanek dawcy w naszym regionie uległa znacznej poprawie, co przełożyło się na bardzo dynamiczny rozwój chirurgii transplantacyjnej rogówki w naszym Ośrodku.
 
Przez wiele lat wykonywano jedynie przeszczepy drążące, tzw. przeszczepy pełnościenne, obejmujące całą grubość rogówki, niestety obarczone
Przeszczep warstwowy rogówki DMEK, źródło własne
 dużym ryzykiem powikłań i odrzutu. Aktualnie u większości pacjentów w naszej Klinice wykonuje się przeszczepy niepełnościenne, inaczej warstwowe, obejmujące tylko określony fragment, warstwę rogówki objętą procesem chorobowym. Zabiegi warstwowe to obecnie najbardziej zaawansowane procedury przeszczepiania rogówki na świecie. Jedną z nich jest DSAEK (ang. Descemet’s stripping automated endothelial keratoplasty). Metoda ta polega na selektywnym usunięciu tylko uszkodzonego śródbłonka wraz z błoną Descemeta i zastąpieniu go zdrowym fragmentem tkanki wypreparowanym z rogówki dawcy. Zastosowanie wysokospecjalistycznego, w pełni zautomatyzowanego mikrokeratomu pozwala na niezwykłą precyzję cięcia i uzyskanie ultracienkiego płatka przeszczepianej rogówki dawcy (50–100 µm). Bardziej zaawansowaną modyfikację tej procedury stanowi DMEK (ang. Descemet membrane endothelial keratoplasty), w której przeszczepiana tkanka dawcy nie zawiera komórek zrębu, a jedynie śródbłonek i błonę Descemeta. Tak uzyskany płatek ma zaledwie od 5 do 10 µm grubości. Jest to aktualnie najczęściej wykonywana procedura przeszczepowa w naszej Klinice. Zabieg jest trudny, ale niesie za sobą nieporównywalnie większą korzyść dla pacjenta. Ta precyzyjna technika operacyjna pozwala na uzyskanie lepszej ostrości wzroku w obserwacji długoterminowej, a także skutkuje mniejszą liczbą działań niepożądanych oraz niższym odsetkiem odrzutów.
 
W obu zabiegach wykonuje się jedynie niewielkie cięcie w rąbku rogówki (około 2.5 mm), które nie wymagają założenia szwów. Skutkuje to znacznie mniejszym astygmatyzmem pooperacyjnym niż w przypadku zabiegów pełnościennych, a także zmniejsza podatność oka na urazy i infekcje. W przeciwieństwie do przeszczepienia drążącego, w trakcie transplantacji warstwowej pacjent pozostaje przytomny przez cały zabieg, który przeprowadzany jest w znieczuleniu miejscowym: kroplowym oraz dokomorowym. Niższe ryzyko okołooperacyjne otwiera drogę do lepszego widzenia pacjentom starszym, często obciążonym chorobami ogólnymi, które uniemożliwiają poddanie się anestezji ogólnej.
 
W przypadku pacjentów ze stożkiem rogówki wykonywane są przeszczepy warstwowe przednie DALK (ang. deep anterior lamellear keratoplasty). Zabieg ten wykonywany jest w przypadku, gdy procesem chorobowym objęty jest zrąb rogówki, np. w bliznach pozapalnych, powierzchniowych uszkodzeniach rogówki. W takich przypadkach usuwany i przeszczepiany jest tylko zrąb rogówki z pozostawieniem komórek śródbłonka biorcy. DALK to zabieg skomplikowany oraz bardziej czasochłonny, ale zdecydowanie lepszy dla chorych w porównaniu z przeszczepem pełnościennym, gdyż ryzyko odrzutu przeszczepionego fragmentu rogówki jest minimalne. Należy podkreślić fakt, że pacjenci ze schorzeniami rogówki trafiający do I Kliniki Okulistyki mogą liczyć nie tylko na pełną diagnostykę czy leczenie, ale także na profesjonalną opiekę pooperacyjną.
 
Podsumowując, nowoczesne przeszczepienia rogówki, jakie wykonuje się w naszej Klinice, to zabiegi minimalnie inwazyjne, nie traumatyzujące tkanek, gwarantujące dobrą ostrość wzroku i jakość widzenia po zabiegu. Wykonywane są w znieczuleniu miejscowym, kroplowym, są całkowicie bezpieczne dla pacjenta.



Ostatnio opublikowane artykuły w kategorii Okulistyka:

INDOK. Aktualne rezultaty projektu

Już od ponad roku w firmie Consultronix realizowany jest projekt INDOK dofinansowany z programu POIR 1.1.1. Projekt prowadzony we współpracy z naukowcami z Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie oraz Wyższą Szkołą Technik Komputerowych i Telekomunikacji w Kielcach zakłada opracowanie systemu teleinformatycznego wspomagającego diagnostykę chorób na podstawie skanów OCT oraz jego komercyjne wdrożenie. 

Flex, SPECTRALIS®. Elastyczna diagnostyka OCT

Elastyczna diagnostyka obrazowa jest możliwa dzięki modułowi Flex, SPECTRALIS. Głowica obrazująca jest zintegrowana z ruchomym, dobrze wyważonym ramieniem. Unikalny system montażu i kontroli położenia daje możliwość dostosowania aparatu do indywidualnych potrzeb. Precyzyjna regulacja oraz brak konieczności trzymania głowicy w trakcie badania znacznie podnosi wygodę pracy operatora. Z kolei pacjenci, którzy nie mogą być badani klasycznym OCT (tj. w pozycji siedzącej), dzięki ruchomej głowicy są dokładnie i wygodnie diagnozowani bez poświęcania jakości obrazu. Co istotne, elastyczność ramienia Flex umożliwia również badanie w pozycji półsiedzącej. Jest to ogromne ułatwienie zarówno w badaniu dzieci, jak i dorosłych. Opcjonalnie moduł Flex zawiera akumulator zapasowy z 20-minutową autonomią, która pozwala uniknąć przerw podczas przenoszenia systemu między gniazdami zasilania. Moduł Flex jest dostępny we wszystkich trybach obrazowania platformy SPECTRALIS, od OCT do laserowego skanowania dna oka i angiografii. Zintegrowanie metod obrazowania przy jednoczesnym wykorzystaniu różnych technik, pomaga uzyskać lepszy ogląd poszczególnych zmian patologicznych.

Flex, SPECTRALIS®. Elastyczna diagnostyka OCT - OKIEM EKSPERTA

Obrazowanie okulistyczne u noworodków i dzieci zawsze było trudnym zadaniem w codziennej praktyce okulistyki dziecięcej. Koherentna tomografia optyczna (obrazowanie OCT) bardzo zmieniła nasze postrzeganie patologii oka, pozwalając na lepsze zrozumienie i precyzyjne określenie jego morfologii. Jako, że liczne nieodłączne zaburzenia metaboliczne są powiązane z dystrofiami siatkówki, zastosowanie systemu OCT SPECTRALIS z modułem Flex było na przestrzeni czasu ważnym krokiem w diagnostyce i monitorowaniu patologii oka w naszych klinikach

Laser diodowy. Sposób na jaskrę oraz terapię schorzeń siatkówki

Jaskra to choroba oczu, która początkowo rozwija się w ukryciu nie dając niepokojących sygnałów. Nieleczona lub leczona nieprawidłowo prowadzi do znacznego pogorszenia widzenia, a w skrajnych przypadkach nawet do utraty wzroku. Według danych opublikowanych przez Światową Organizację Zdrowia jaskra, zaraz po zaćmie, jest najczęstszą przyczyną utraty wzroku. Na szczęście istnieje coraz więcej skutecznych możliwości leczenia, opierających się na farmakoterapii, chirurgii laserowej oraz laseroterapii.

Laser żółty z funkcją mikropulsów. Zastosowanie w Klinice WAM

Od kilku miesięcy w Klinice Okulistyki Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego im. WAM - CSW w Łodzi mamy przyjemność użytkować laser Valon TT. To laser szwajcarskiej firmy Meridian Medical o długości fali 577 nm, przeznaczony do fotokoagulacji siatkówki.

W CX News nr 2/68/2020 opublikowano również: