Nowoczesne techniki przeszczepów rogówki w I Klinice Okulistyki PUM w Szczecinie

Autor: prof. dr hab. n. med. Anna Machalińska

Kategoria: Okulistyka Artykuł opublikowano w CX News nr 2/68/2020

Choroby rogówki stanowią obecnie jedno z największych wyzwań dla współczesnej okulistyki. Do najczęstszych problemów należą stany zapalne, keratopatia związana z usunięciem zaćmy, stożek rogówki, blizny pourazowe bądź pozapalne, a także dystrofie rogówki. Wymienione choroby mogą powodować znaczne pogorszenie ostrości widzenia lub nawet utratę wzroku, przy zachowanej prawidłowej morfologii pozostałych tkanek oka. W wielu wypadkach jedynym, skutecznym leczeniem pozostaje przeszczep rogówki. Transplantacja rogówki w skali kraju jest jednak procedurą wykonywaną zbyt rzadko w stosunku do potrzeb. Liczba pacjentów oczekujących na ten zabieg przekracza 3 tys. (dane na 31 grudnia 2017 r.). Średni czas oczekiwania na przeszczep rogówki w trybie pilnym wynosi 320 dni, a w trybie planowym – 779 (dane na 2018 r.). Wychodząc naprzeciw tym problemom, w 2017 r. został uruchomiony Zachodniopomorski Bank Tkanek Oka przy I Klinice Okulistyki SPSK-2 PUM, będący jedyną tego typu instytucją w północnej i zachodniej Polsce. Dzięki temu dostępność tkanek dawcy w naszym regionie uległa znacznej poprawie, co przełożyło się na bardzo dynamiczny rozwój chirurgii transplantacyjnej rogówki w naszym Ośrodku.
 
Przez wiele lat wykonywano jedynie przeszczepy drążące, tzw. przeszczepy pełnościenne, obejmujące całą grubość rogówki, niestety obarczone
Przeszczep warstwowy rogówki DMEK, źródło własne
 dużym ryzykiem powikłań i odrzutu. Aktualnie u większości pacjentów w naszej Klinice wykonuje się przeszczepy niepełnościenne, inaczej warstwowe, obejmujące tylko określony fragment, warstwę rogówki objętą procesem chorobowym. Zabiegi warstwowe to obecnie najbardziej zaawansowane procedury przeszczepiania rogówki na świecie. Jedną z nich jest DSAEK (ang. Descemet’s stripping automated endothelial keratoplasty). Metoda ta polega na selektywnym usunięciu tylko uszkodzonego śródbłonka wraz z błoną Descemeta i zastąpieniu go zdrowym fragmentem tkanki wypreparowanym z rogówki dawcy. Zastosowanie wysokospecjalistycznego, w pełni zautomatyzowanego mikrokeratomu pozwala na niezwykłą precyzję cięcia i uzyskanie ultracienkiego płatka przeszczepianej rogówki dawcy (50–100 µm). Bardziej zaawansowaną modyfikację tej procedury stanowi DMEK (ang. Descemet membrane endothelial keratoplasty), w której przeszczepiana tkanka dawcy nie zawiera komórek zrębu, a jedynie śródbłonek i błonę Descemeta. Tak uzyskany płatek ma zaledwie od 5 do 10 µm grubości. Jest to aktualnie najczęściej wykonywana procedura przeszczepowa w naszej Klinice. Zabieg jest trudny, ale niesie za sobą nieporównywalnie większą korzyść dla pacjenta. Ta precyzyjna technika operacyjna pozwala na uzyskanie lepszej ostrości wzroku w obserwacji długoterminowej, a także skutkuje mniejszą liczbą działań niepożądanych oraz niższym odsetkiem odrzutów.
 
W obu zabiegach wykonuje się jedynie niewielkie cięcie w rąbku rogówki (około 2.5 mm), które nie wymagają założenia szwów. Skutkuje to znacznie mniejszym astygmatyzmem pooperacyjnym niż w przypadku zabiegów pełnościennych, a także zmniejsza podatność oka na urazy i infekcje. W przeciwieństwie do przeszczepienia drążącego, w trakcie transplantacji warstwowej pacjent pozostaje przytomny przez cały zabieg, który przeprowadzany jest w znieczuleniu miejscowym: kroplowym oraz dokomorowym. Niższe ryzyko okołooperacyjne otwiera drogę do lepszego widzenia pacjentom starszym, często obciążonym chorobami ogólnymi, które uniemożliwiają poddanie się anestezji ogólnej.
 
W przypadku pacjentów ze stożkiem rogówki wykonywane są przeszczepy warstwowe przednie DALK (ang. deep anterior lamellear keratoplasty). Zabieg ten wykonywany jest w przypadku, gdy procesem chorobowym objęty jest zrąb rogówki, np. w bliznach pozapalnych, powierzchniowych uszkodzeniach rogówki. W takich przypadkach usuwany i przeszczepiany jest tylko zrąb rogówki z pozostawieniem komórek śródbłonka biorcy. DALK to zabieg skomplikowany oraz bardziej czasochłonny, ale zdecydowanie lepszy dla chorych w porównaniu z przeszczepem pełnościennym, gdyż ryzyko odrzutu przeszczepionego fragmentu rogówki jest minimalne. Należy podkreślić fakt, że pacjenci ze schorzeniami rogówki trafiający do I Kliniki Okulistyki mogą liczyć nie tylko na pełną diagnostykę czy leczenie, ale także na profesjonalną opiekę pooperacyjną.
 
Podsumowując, nowoczesne przeszczepienia rogówki, jakie wykonuje się w naszej Klinice, to zabiegi minimalnie inwazyjne, nie traumatyzujące tkanek, gwarantujące dobrą ostrość wzroku i jakość widzenia po zabiegu. Wykonywane są w znieczuleniu miejscowym, kroplowym, są całkowicie bezpieczne dla pacjenta.



Ostatnio opublikowane artykuły w kategorii Okulistyka:

Technologia SPECTRALIS SHIFT. Prędkość dostosowana do potrzeb

Heidelberg Engineering od lat wyznacza trendy w diagnostyce okulistycznej. Niedościgniona technologia śledzenia ruchu gałki ocznej, konfokalna optyka czy unikalne oprogramowanie każdego dnia wspierają lekarzy w podejmowaniu najtrudniejszych decyzji klinicznych. To jednak nie wszystko. Przed nami nowa generacja tomografów SPECTRALIS z technologią SHIFT. Jest to pierwszy komercyjnie dostępny aparat OCT, który pozwala na zmianę prędkości skanowania, można wybrać spośród trzech: 20 kHz, 85 kHz i 125 kHz. Nowa architektura źródła OCT powstała, aby znaleźć równowagę pomiędzy jakością obrazu i szybkością badania w każdym indywidualnym przypadku. Możliwość zmiany prędkości skanowania pozwala na uzyskanie optymalnych jakościowo skanów, a także poprawia komfort i efektywność pracy. 

Odkryj jeszcze więcej. Nowe funkcje w ANTERIONIE®

„Uncover more!” – to hasło wprowadzające nową wersję oprogramowania dla platformy ANTERION przeznaczonej do obrazowania przedniego odcinka oka. Czy rzeczywiście oprogramowanie pozwoli użytkownikom jeszcze bardziej rozszerzyć możliwości diagnostyczne tej zaawansowanej platformy? Sprawdźmy! 

Nowa odsłona MR Q. Premiera lasera YAG/SLT

„Kto nie idzie do przodu, ten się cofa” – ponadczasowe słowa wypowiedziane przez J. W. Goethego nieustannie inspirują inżynierów medycznych firmy Meridian Medical. Producent już w 1982 roku zaprezentował pierwszy na świecie dostępny komercyjnie laser Nd:YAG – Microruptor II. W tym roku premierę miał najnowszy model lasera MR Q SLT – udoskonalona wersja Microruptora bazująca na jego powtarzalności i skuteczności.

Współczesna optometria. Zadania i kierunki rozwoju

Słowo od redakcji: W związku ze zmieniającymi się potrzebami rynku okulistycznego i optycznego oraz postępem technologicznym w ostatnich latach rośnie znaczenie zawodu optometrysty. Dynamiczny rozwój tej profesji skłonił nas do przeprowadzenia rozmowy ze specjalistką w dziedzinie, dr Sylwią Kropacz-Sobkowiak, która opowiedziała nam o specyfice pracy optometrysty, bieżącej sytuacji optometrii w Polsce oraz o wyzwaniach, jakie stoją przed jej profesją na przyszłość.

Dodatkowa para oczu. Moje doświadczenie z USG SK MED

W praktyce każdego lekarza, a tym bardziej lekarza okulisty, niezawodny sprzęt jest kluczowy dla postawienia dokładnej diagnozy. Badania dodatkowe, uzupełniające i wspomagające te podstawowe, takie jak na przykład badanie przy lampie szczelinowej są wszechobecne w codziennej praktyce i stały się już jej niezbędną częścią. Jednym z takich badań dodatkowych w okulistyce jest ultrasonografia oczu. Od ponad pół roku mam przyjemność pracować na aparacie USG SK-3000A firmy SK MED. Na pierwszy rzut oka sprzęt wydaje się niepozorny ze względu na swój podręczny i kompaktowy rozmiar, jednak skrywa w sobie wszystkie elementy niezbędne w USG tj. świetną jakość obrazu oraz wiele bardzo przydatnych dodatkowych funkcji.

W CX News nr 2/68/2020 opublikowano również: