Życzę Państwu, abyśmy mogli w spokoju odfajkować jeszcze jeden katun...

Autor: Zbigniew Mazgaj

Kategoria: Kultura i nauka Artykuł opublikowano w CX News nr 3/33/2010

Mądrym dla memoryjału, idiotom dla nauki, politykom dla praktyki, melankolikom dla rozrywki...(1)

 

Wielce Szanowni Państwo!

Ostatnimi czasy wszelakie stacje telewizyjne (od plotkarskich po National Geographic czy Discovery), propagują wizję końca świata w grudniu A.D. 2012. Ponoć już dawno, dawno temu wiedzieli o tym starożytni, a zwłaszcza Majowie dysponujący Super Kalendarzem. Cóż, wierni PT Czytelnicy wiedzą, że całkowitą odpowiedzialność za bzdury szerzone przez telewizję ponosi niejaki Friedrich Wilhelm Viktor Albert von Preußen, lepiej znany jako Deutscher Kaiser Wilhelm II. Myślę jednak, że nie od rzeczy będzie przyjrzeć się bliżej owemu kalendarzowi, by zidentyfikować źródło, z którego oszołomy tankują dzisiaj do upojenia. Cóż, trzeba przyznać, że kultury Ameryki Środkowej miały istnego fijoła na punkcie czasu, a Majowie nie byli wyjątkiem. Ba, używając równocześnie trzech kalendarzy byli wręcz obrzydliwie trendy. Ale czy mogli znać datę końca świata? Oceńcie sami.

W Ameryce Środkowej powszechnie używano dwu kalendarzy, prawdopodobnie odziedziczonych po Olmekach, (ok. XX - IX w p.n.e.). Był to 260 dniowy rytualny  tzolkin  składający się z 13 „miesięcy” liczących po 20 dni oraz „słoneczny”  haab   liczący 18 „miesięcy” plus pięć dni ekstra, uważanych za tak pechowe, że nie miały nazw własnych. Jednakże dni i „miesiące” nie następowały tak jak w naszym kalendarzu. Były to niezależne cykle biegnące równolegle, mniej więcej tak jakby po 1 stycznia następował 2 lutego, potem 3 marca i tak dalej, aż do 12 grudnia po którym wstawał 13 dzień stycznia. Aby podać pełną datę należało użyć cykli z obu kalendarzy. Pewien fakt rodził problem, że po upływie 52  haab  (lub 73 tzolkin jeżeli ktoś woli), cykle „zerowały” się i daty zaczynały się powtarzać. Kapłani, rzecz jasna, doskonale zdawali sobie z tego sprawę i czcili to wydarzenie pan-Mezoamerykańskim  świętem okraszonym wielkim pijaństwem i wznoszeniem nowych budowli ku czci bogów. No, niezupełnie nowych, bowiem świątynie stały nad świętymi miejscami i  sacrum nijak nie dało się przenieść. Okładano więc istniejące piramidy nową skorupą, tworząc konstrukcje przypominające cebulę. Ta technologia, poza gigantyczną redukcją kosztów, przyniosła mnóstwo frajdy dzisiejszym archeologom, umożliwiając chociażby badania nad kalendarzem. Zastanawiacie się jak można było wymyślić coś tak pokręconego? Cóż, wśród Indian powszechny był usus  Herba Nicotiana, a wszakże nie od dzisiaj wiadomo, że Skutek jego ten: Mózg chędoży(1).

Jak widzicie, opisany system nie nadawał się do mierzenia okresów dłuższych niż około 52 lata, poza tym haab liczył 365 dni, a że nie stosowano lat przestępnych początek roku przesuwał się o 1 dzień co 4 lata, by w ciągu 1460 lat zatoczyć pełen krąg.  Cóż, te kalendarze zdecydowanie nie były szczytem precyzji. Może właśnie dlatego powstała długa rachuba, prawdopodobnie autorski wynalazek Majów. W każdym razie nie znamy innej kultury, która by się nią posługiwała. Opiera się ona na zliczaniu ilości dni, które upłynęły od „dnia zero” (coś jak narodzenie Chrystusa). Do zapisu dat wykorzystywano pozycyjny system dwudziestkowy, tyle że dość specyficzny:

Pozostaje kwestia korelacji, czyli ustalenia jakiej dacie z kalendarza gregoriańskiego odpowiada „dzień zero”.  Według różnych autorów przypada on gdzieś pomiędzy 3640 a 3114 rokiem p.n.e.,  zatem rozbieżności przekraczają 500 lat! Jeżeli jednak założymy, że prawidłowa jest najpowszechniej dzisiaj przyjęta data (11 sierpnia 3114 p.n.e.) oraz prawdziwa jest teza o zerowaniu liczby baktunów po przekroczeniu wartości 13, to 21 grudnia A.D. 2012 nastąpi koniec... cyklu długiej rachuby.

Czy to aby koniec świata? Jakoś nie wierzę. Ale też, Moiściewy, jeżeli ktoś zechce  Pysek wilczy nade drzwiami  lokować dla prezerwatywy(1),  zrozumiem! 

Życzę Państwu, abyśmy mogli w spokoju odfajkować jeszcze niejeden  katun...
 

ZM

 

(1)X. Benedykt Chmielowski, Nowe Ateny, 1745-1746



Ostatnio opublikowane artykuły w kategorii Kultura i nauka:

CX Art - Tworzymy Galerię Młodej Sztuki

Pandemia trwa już drugi rok i dla niektórych środowisk jest katastrofalna w skutkach. Ucierpiała cała branża około turystyczna, wystawiennicza, ale też np. producenci pasz. Okazuje się, że ponad 40% kurczaków było kupowanych przez restauracje – restauracje stanęły, co pociągnęło w dół także producentów karm dla zwierząt. Takie przykłady można by mnożyć. Jedną z najbardziej dotkniętych lockdownem grup są artyści i oczywiście nie mam na myśli Zenka M., bo... nie, Maryli R., bo jej bieda w oczy nie zajrzy, czy artystów serialowych - ci mają się lepiej niż przed pandemią. 

CX Art - Tworzymy Galerię Młodej Sztuki - Dr hab. Marcin Kowalik

Idea wsparcia młodych artystów narodziła się około rok temu. Stopniowo ewoluowała, by wreszcie przyjąć kształt niecodziennego mecenatu. Ma on łączyć ze sobą dwa środowiska: pierwsze - skupione wokół Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie i drugie - biznesowe, reprezentowane przez Consultronix. Naszą wspólną ambicją jest nie tylko wyłuskanie tych najzdolniejszych studentów, lecz także ich szeroka promocja. Wydaje mi się, że rozpoznawalność jest tym, czego właśnie najbardziej brakuje początkującemu artyście. Na tegoroczną, pierwszą zresztą, edycję konkursu wpłynęło dużo wartościowych prac. Jestem przekonany, że podczas kolejnych poznamy jeszcze wiele nietuzinkowych osobistości. Dzięki temu na przestrzeni kilku lat w Krakowie ma szansę powstać Galeria Młodej Sztuki – to bardzo inspirujące. ♦

Zaznacz

Ostatnio wykorzystując komputer łączyłem się z różnymi urzędami usiłując załatwić różne sprawy. A to z ZUS-em, a to z Grodzkim Urzędem Pracy… Dałem na końcu zdania kropeczki, bo jeszcze nie skończyłem załatwiania, więc może jeszcze z jakimś innym urzędem będę się łączył. Nie jestem już najmłodszy, więc nie urodziłem się z umiejętnością klikania. Musiałem ją zdobyć. Nie wiem, jak to się dzieje, że smarkacz, który od ziemi ledwo odrósł już sobie z tym radzi lepiej niż człowiek doświadczony i komputera wyuczony. Fakt, że taki smarkacz rzadko łączy się  z ZUS-em. A może by go tam wpuścić? Ciekawe jak by sobie poradził. 

Rok w klatce

Przyzwyczailiśmy się do tego nowego świata. Wszystko (albo prawie wszystko) zdalnie i na odległość. Z pokoju, kuchni, a jak trzeba to i z łazienki. W pidżamie, kapciach lub T-shircie. Za to o każdej porze dnia, a czasem i nocy. Tak wygląda nowe życie w nowych, pandemicznych czasach. Nawet tak tradycyjne i konserwatywne instytucje jak Kościół, czy dziedziny życia jak sztuka, nie mówiąc już o nauce, przeniosły się z konieczności do świata on-line.