Mikroskop konfokalny spojrzenie w głąb skóry

Autor: Alexander Witkowski

Kategoria: Dermatologia Artykuł opublikowano w CX News nr 3/45/2013

Czy mogą sobie Państwo wyobrazić emocje jakie towarzyszyły Galileuszowi, gdy pierwszy raz oglądał gwiazdy w obiektywie lunety? Albo George’owi Eastman’owi gdy uwiecznił postrzegany obraz na kliszy Kodaka. A teraz proszę sobie wyobrazić lekarza, który bezinwazyjnie otrzymuje wysokiej rozdzielczości zdjęcia skóry, na poziomie komórkowym, wykorzystując technologię laserową. Tak szczegółowe obrazowanie skóry pozwala zwiększyć dokładność diagnozy nowotworu skóry, w którym ocena wizualna jest najważniejszym czynnikiem decyzyjnym. Ze względu na fakt, że czerniak w zaawansowanych stadiach jest nadal nieuleczalny, wczesne wykrycie jest najlepszą metodą do zmniejszenia śmiertelności. Dzięki połączeniu dermoskopii oraz mikroskopii konfokalnej, możliwe jest postawienie wczesnej diagnozy raka skóry oraz zmniejszenie ilości zbędnych zabiegów chirurgicznych. Dodatkowo, skojarzenie tych dwóch nieinwazyjnych metod diagnostycznych pomaga chirurgom i patologom precyzyjnie określić margines i lokalizację zmiany. Mikroskopia konfokalna staje się mostem pomiędzy badaniami dermoskopowymi a histologią i świadczy o najwyższym poziomie opieki nad pacjentami.

Moja przygoda z mikroskopią konfokalną rozpoczęła się 4 lata temu, podczas wizyty w miejscowości Graz w Austrii, gdzie odbyłem krótki kurs dermoskopii (International Short Course of Dermoscopy). Pierwsze doświadczenia z dermoskopem ręcznym zdobyłem na wydziale dermatologii Collegium Medicum w Krakowie. Już wtedy fascynował mnie widok struktur i kolory obrazów w obiektywie dermoskopu. Od razu zrozumiałem, że to proste urządzenie jest o wiele bardziej skuteczne, niż tradycyjna ocena „gołym” okiem, z jaką byłem zapoznany w Stanach Zjednoczonych. W Austrii miałem okazję porozmawiać z kimś, kto na zawsze zmienił moje spojrzenie na praktykowanie medycyny prewencyjnej. Zarażony pasją tej osoby do nieinwazyjnego wykrywania i diagnozowania raka skóry, podróżowałem po całym świecie, aby rozszerzać horyzonty w tej dziedzinie. Starałem się uczyć od najlepszych, praktykując z nimi, aby potem móc dzielić się swoją nową wiedzą z innymi, którzy tak jak ja pasjonują się dermoskopią. Zostałem zaproszony do Modeny we Włoszech, gdzie przez najbliższe trzy lata zamierzam ukończyć studia doktoranckie z tematyki badań przesiewowych raka skóry. Tak jak pisałem wcześniej, mój pierwszy kontakt z mikroskopią konfokalną miał miejsce w Graz, kiedy profesor Pellacani przedstawił swoje słynne dermoskopowe przypadki „false twins” czyli sytuacje w których nawet zaawansowana dermoskopia ma swoje ograniczenia. Jako, że miałem niewielkie doświadczenie z histopatologią, na początku obraz mikroskopu konfokalnego był trudny do interpretacji, lecz ciągle fascynujący. W praktyce medycznej, gdzie nigdy nie ma 100% pewności, ważne jest, aby wziąć pod uwagę wszystkie rozwiązania, które mogą dostarczyć więcej informacji i pomogą nam w podjęciu odpowiednich decyzji. Z czasem, przy dużym wkładzie pracy i chęci, obrazy zaczęły być coraz bardziej czytelne.

Mikroskopia konfokalna umożliwia poziomą wizualizację in vivo skóry w przekroju poprzecznym na poziomie komórkowym (0.5-1.0 μm). Głębokość penetracji wynosi 200-300 μm, zapewniając wyraźny, ogólny ogląd istotnych warstw w nieinwazyjnej diagnostyce raka skóry, w tym naskórek (30 μm), dermo-naskórek (60-90 μm), i górna warstwa skóry właściwej (90-120 μm). Zdjęcia mikroskopowe pozwalają lekarzowi na wizualizację tkanki w stanie fizjologicznym, unikając, zmieniających wyniki, procedur przygotowawczych, typowych w histopatologii. Długość światła 830 nm (bliska podczerwień) zastosowana w mikroskopie nie powoduje uszkodzenia tkanki. Biało-czarne konfokalne obrazy powstają na podstawie różnic w zdolności odbijania światła od tkanek w zależności od chemicznej i molekularnej struktury. Melanina i keratyna stanowią naturalny kontrast, ponieważ cechują się wysokim współczynnikiem refrakcji i w obrazie mikroskopowym przyjmują jaśniejsze barwy. Dzięki temu mikroskop konfokalny pozwala na diagnozę niemelanocytowych zmian tj. basal cell carcinoma, amelanotic melanoma, wyróżniając uszkodzenia niemelanocytowe i choroby zapalne.

Pytano mnie wielokrotnie jakie są moje doświadczenia w uczeniu się mikroskopii konfokalnej „od zera”: oraz jak szybko można nauczyć się korzystać z mikroskopu konfokalnego? To ostatnie pytanie wymaga odpowiedzi jako pierwsze. Jak każde urządzenie, które zapewnia użytkownikowi mnóstwo informacji, nauka nie jest prosta, lecz daje się okiełznać dzięki ciężkiej pracy, chęciom i odpowiednio przeprowadzonym treningom z pacjentem. Ważne jest, aby zawsze brać pod uwagę wszystkie zmiany pacjenta i spojrzeć na niego całościowo. Powinniśmy unikać podejmowania decyzji na podstawie jednej informacji. Najlepiej jeśli możemy korzystać z wielu źródeł, aby mieć jak najwięcej wskazówek do diagnozy. Połączenie historii choroby pacjenta, jego zmian chorobowych, obrazu dermoskopowego oraz konfokalnego powinno zapewnić pacjentom najwyższy poziom trafności diagnozy. Tym samym powinno stać się złotym standardem w podejmowaniu decyzji, aby zapewnić najwyższą wykrywalność raka skóry.



Ostatnio opublikowane artykuły w kategorii Dermatologia:

Nowa odsłona medicam 1000

Minęły dwa lata od premiery FotoFinder medicam 1000. Dziś mało kto wyobraża sobie codzienną praktykę dermatologiczną bez kamery wideodermatoskopowej z krystalicznie czystym obrazem. Niewątpliwie kamera medicam 1000 wyznaczyła najwyższy standard jakości, jednakże nadszedł czas na jej rewolucję.

Przyszłość sztucznej inteligencji w diagnostyce raka skóry

Wszyscy mówią o sztucznej inteligencji i choć dla wielu jest to wciąż abstrakcyjna koncepcja, w profilaktyce raka skóry stała się rzeczywistością. Oprogramowania eksperckie dostarczają wyniki oparte na AI (Artificial Intelligence), czyli tzw. sztucznej inteligencji, oferując dodatkowo szereg funkcji analitycznych.

Znaczenie refleksyjnej mikroskopii konfokalnej (RCM) in vivo w diagnostyce dermatologicznej

Refleksyjna mikroskopia konfokalna in vivo (ang. in vivo reflectance confocal microscopy, RCM), to nowoczesna, nieinwazyjna metoda diagnostyki obrazowej. Umożliwia ona wizualizację tkanek z dokładnością porównywalną do badania histologicznego w czasie rzeczywistym. W badaniu skóry możliwe jest zobrazowanie naskórka, warstwy brodawkowatej oraz górnej części warstwy siateczkowatej skóry właściwej, jak również przydatków skóry. Zdjęcia uzyskane metodą RCM, czyli tzw. przekroje optyczne tkanek, odpowiadają horyzontalnym przekrojom poszczególnych warstw skóry na określonej głębokości. Maksymalna głębokość obrazowania wynosi około 200-300 µm, co stanowi pewne ograniczenie w badaniu zmian nowotworowych, w bardziej zaawansowanych stadiach (guzy naciekające) lub zmian hiperkeratotycznych, w których zgrubienie naskórka uniemożliwia wgląd w głębsze warstwy.

Skin Cancer Unit- nowe podejście do diagnostyki i leczenia nowotworów skóry

Śledząc rozwój nauki oraz nowoczesnych technologii dotyczących diagnostyki i leczenia nowotworów skóry, naturalnym zjawiskiem jest tworzenie zespołów wielospecjalistycznych, które będą zajmować się kompleksowo tym wąskim, lecz wymagającym obszarem terapeutycznym. Zauważając potrzebę leczenia danego typu nowotworu w jednym ośrodku, począwszy od rozpoznania choroby, poprzez kompleksowe leczenie, a w ostateczności do objęcia pacjenta także opieką paliatywną, w Dolnośląskim Centrum Onkologii (DCO) powstał Skin Cancer Unit (SCU), oddział zajmujący się diagnostyką i leczeniem między innymi nowotworów skóry.