Łysienie czołowe bliznowaciejące* – opis przypadku i leczenia w 12-miesięcznej obserwacji

Fot.1.
Do lekarza dermatologa zgłosiła się 56-letnia kobieta zaniepokojona stopniową utratą włosów w zakresie linii owłosienia na czole. Pacjentka w wywiadzie podała, że nie jest w stanie precyzyjnie oszacować początku dolegliwości. Okazała jednak lekarzowi zdjęcia sprzed 4 lat, których to analiza rzeczywiście wykazała istotne przesunięcie się linii włosów w okolicy czołowej. Chora nie przyjmowała na stałe żadnych leków, a regularnie wykonywane badania laboratoryjne nie posiadały istotnych odchyleń od normy. Dodatkowo pacjentka od około roku odczuwała umiarkowanie nasilony świąd skóry w okolicy czoła, a przy nawet niewielkim dotyku włosów w tej okolicy – wrażenie „bolesności mieszków włosowych”. W badaniu stwierdzono wygładzoną skórę w zakresie czoła (zwłaszcza w okolicy granicy owłosienia), objaw samotnego włosa i umiarkowanie wyrażone rogowacenie okołomieszkowe (Fot. 1.).
 
W badaniu trichoskopowym z zastosowaniem wideodermoskopu FotoFinder, stwierdzono minimalny stan zapalny w okolicy mieszków włosowych oraz umiarkowanie nasilone cechy rogowacenia okołomieszkowego. Skóra w okolicy zachowanych mieszków włosowych nie wykazywała patologicznego, a także nadmiernego unaczynienia. (Fot. 2). W okolicy skóry czołowej nie odnotowano obecności mieszków włosowych. Tło na obszarze objętym badaniem opisano jako różowo-blade, zaś ognisko koloru kości słoniowej (Fot. 3). Na skórze pozostałego obszaru głowy nie wykryto patologii. Brwi i rzęsy były obecne.
Fot.2. 
 
W oparciu o obraz kliniczny, szczegółowy wywiad i wyniki badania trichoskopowego rozpoznano u pacjentki łysienie czołowe bliznowaciejące.
Łysienie czołowe bliznowaciejące jest schorzeniem o niepoznanym dogłębnie patomechanizmie. Dane epidemiologiczne wskazują na częstszą zapadalność kobiet, szczególnie tych w okresie okołomenopauzalnym. Szczyt zachorowań przypada na 50 rok życia. Choroba klasyfikowana jest jako łysienie bliznowaciejące, co oznacza, że utrata włosów jest trwała, a w miejscu ich ubytku dochodzi do włóknienia i uformowania blizny.
Bardzo charakterystycznym objawem klinicznym jest, obserwowana na przestrzeni kilku lat, stopniowa utrata włosów w linii czoła. Częstym objawem wyprzedzającym jest utrata brwi, której akurat nie odnotowano u przedstawianej pacjentki.
 
Badanie trichoskopowe jest niezbędne do postawienia diagnozy. Stwierdzono bowiem umiarkowanie wyrażone rogowacenie okołomieszkowe i rumień wokół mieszków włosowych. Szczególnie warte podkreślenia jest to, że zarówno rogowacenie, jak i okołomieszkowy stan zapalny są dużo mniejsze niż w przypadku innych łysień bliznowaciejących (liszaju płaskiego mieszkowego czy tocznia rumieniowatego skórnego z zajęciem skóry owłosionej głowy). Jest to istotna cecha różnicująca.
 
Fot.3.
Nie ma obecnie standardów leczniczych w FFA. W terapii wykorzystuje się głównie preparaty o działaniu przeciwzapalnym (hydroksychlorochina, miejscowe steroidy), których skuteczność jest ograniczona. Nierzadko, nawet w wyniku zastosowania leczenia, choroba (utrata włosów) postępuje. Jednym z ważnych markerów stabilizacji schorzenia jest zmniejszenie rogowacenia okołomieszkowego i rumienia (zapalenia) wokół mieszków włosowych.
 
Po konsultacji i wizualnej ocenie stanu pacjentki, włączono leczenie ogólne hydroksychlorochiną oraz miejscowe z podaniem preparatów zawierających betametazon, kwas salicylowy i minoksidil.
 
W wyniku przeprowadzonej terapii, w przeciągu kolejnych 4 miesięcy uzyskano zadowalające zmniejszenie okołomieszkowego odczynu zapalnego i rogowacenia (Fot. 4). W rocznej dalszej obserwacji, w wyniku kontynuacji leczenia osiągnięto stabilizację choroby.
 
Fot.4. 
Badanie trichoskopowe z możliwością archiwizacji obrazu (jak w przypadku systemów FotoFinder), jest nieocenioną metodą pozwalającą na obiektywną ocenę skuteczności podjętego leczenia w FFA. Dzięki temu możliwe jest bardziej precyzyjne dobranie dawek leków, a w przypadku preparatów miejscowych monitorowanie i określanie m.in. częstotliwości ich aplikacji. ♦
 
*z ang. frontal fibrosing alopecia; FFA
 
Piśmiennictwo:
Vano-Galvan S, et al. Frontal fibrosing alopecia: a multicenter review of 355 patients. J Am Acad Dermatol. 2014;70(4):670. Epub 2014 Feb 5.
MacDonald A, et al. Frontal fibrosing alopecia: a review of 60 cases. J Am Acad Dermatol. 2012;67(5):955.
Tosti A, et al. Lonely hair: a clue to the diagnosis of frontal fibrosing alopecia. Arch Dermatol. 2011 Oct;147(10):1240.
Lin J, et al. Hypopigmentation in frontal fibrosing alopecia.
J Am Acad Dermatol. 2017;76(6):1184.
Donati A, et al. Facial papules in frontal fibrosing alopecia: evidence of vellus follicle involvement. Arch Dermatol.
2011 Dec;147(12):1424-7. 



Ostatnio opublikowane artykuły w kategorii Dermatologia:

Dołącz do rodziny FotoFinder. Zapraszamy do akcji partnerskiej

FotoFinder podczas 30 lat działalności dowiódł, że liczy się dla niego nie tylko jakość produkowanych urządzeń lecz także wymiar edukacyjny, dzięki czemu skupił wokół siebie światowej klasy specjalistów. Utrzymując rodzinny charakter, firmie udało się zbudować współpracującą ze sobą społeczność posiadaczy marki. Z FotoFinder jesteśmy związani od ponad 15 lat. Przez ten czas wspólnie wprowadziliśmy na polski rynek kilkaset urządzeń. Muszę podkreślić, że nawet te najstarsze wciąż funkcjonują i dobrze spełniają swoje zadanie, co potwierdza, że jakość i niezawodność są ważnymi zaletami tej marki. Pierwszy wideodermoskop FotoFinder powstał w niewielkiej niemieckiej miejscowości jako efekt pracy rodzinnej firmy. Od tamtej pory nieustanny rozwój technologii szedł w parze z konsekwentnym rozbudowywaniem społeczności użytkowników tej marki. Imponujący jest ogrom pracy, jaki zespół FotoFinder włożył w stworzenie sieci edukacyjnej. Doświadczeni specjaliści dermoskopii nieodpłatnie i rzetelnie dzielą się wiedzą z każdym, kto chce być częścią tej wyjątkowej grupy. Zarówno wykłady prowadzone w trakcie międzynarodowych kongresów, jak i comiesięczne piątkowe spotkania on-line w ramach FotoFinder Academy, sprawiły, że tysiące lekarzy z całego świata otrzymuje stałe wsparcie w pogłębianiu wiedzy i w samym procesie stawiania diagnozy.

OCT skóry - technologia VivoSight Dx. Wsparcie przy planowaniu leczenia raka podstawnokomórkowego

Połączenie zaawansowanego obrazowania skóry i nowych technologii leczenia opartych na celowanej emisji energii pozwala na stworzenie spersonalizowanych strategii leczenia BCC. 

Intensyfikacja badań klinicznych, postęp w technologii leczenia raka podstawnokomórkowego (BCC), a także coraz powszechniejsze stosowanie najnowocześniejszych systemów obrazowania skóry mają znaczący wpływ na rozwój medycyny w zakresie planowania diagnostyki i leczenia tego nowotworu. Do najchętniej stosowanych metod należą elastyczne oraz wydajne systemy uwzględniające indywidualne preferencje i potrzeby pacjentów. 

Renomowani specjaliści podzielili się swoimi doświadczeniami, prezentując swój wkład w rozwój nowych modeli strategii leczenia BCC. Opowiedzieli także o tym, dlaczego właśnie VivoSight OCT odgrywa w ich pracy kluczową rolę.

OCT skóry - technologia VivoSight Dx. Wsparcie przy planowaniu leczenia raka podstawnokomórkowego - Orit Markowitz MD

Połączenie zaawansowanego obrazowania skóry i nowych technologii leczenia opartych na celowanej emisji energii pozwala na stworzenie spersonalizowanych strategii leczenia BCC. 

Intensyfikacja badań klinicznych, postęp w technologii leczenia raka podstawnokomórkowego (BCC), a także coraz powszechniejsze stosowanie najnowocześniejszych systemów obrazowania skóry mają znaczący wpływ na rozwój medycyny w zakresie planowania diagnostyki i leczenia tego nowotworu. Do najchętniej stosowanych metod należą elastyczne oraz wydajne systemy uwzględniające indywidualne preferencje i potrzeby pacjentów. 

Renomowani specjaliści podzielili się swoimi doświadczeniami, prezentując swój wkład w rozwój nowych modeli strategii leczenia BCC. Opowiedzieli także o tym, dlaczego właśnie VivoSight OCT odgrywa w ich pracy kluczową rolę.

Zastosowanie refleksyjnej mikroskopii konfokalnej w diagnostyce czerniaka skóry

Refleksyjna mikroskopia konfokalna in vivo (ang. in vivo reflectance confocal microscopy, RCM) to nowoczesna, nieinwazyjna metoda obrazowania skóry. Pozwala zwizualizować tkanki w rozdzielczości porównywalnej do tej uzyskiwanej w klasycznym badaniu histopatologicznym. Podczas badania skóry można zobrazować: naskórek wraz z jego warstwami oraz skórę właściwą - warstwę brodawkowatą i górną część warstwy siateczkowatej, a także przydatki skóry. Zdjęcia uzyskane techniką RCM - tzw. przekroje optyczne - odpowiadają horyzontalnym przekrojom poszczególnych warstw skóry na określonej głębokości, a jej maksymalna wartość w tej technice wynosi około 200-300 μm. Jest to największe ograniczenie tej metody obrazowania, szczególnie w przypadku zaawansowanych zmian nowotworowych. Naciekające głęboko guzy lub towarzyszące im zgrubienia naskórka uniemożliwiają prawidłowy wgląd w głębsze warstwy podczas badania RCM. 

Nowoczesne zarządzanie leczeniem pacjentów z wypadaniem włosów

Co słyszy pacjent z problemem nadmiernego wypadania włosów, gdy zadzwoni do kliniki, żeby umówić się na konsultację? Jeśli najbliższy termin jest jutro lub pojutrze, nie ma problemu. Co, jeśli konsultacja może się odbyć najwcześniej za tydzień lub - co gorsza - za miesiąc? Mając to na uwadze, współpracę z pacjentem warto rozpocząć już w trakcie oczekiwania na konsultację dermatologiczną.