RetCam II w okulistyce dzicięcej

Znaczny postęp techniczny w medycynie, szczególnie wyraźny w ostatnich latach, nie ominął okulistyki. Wśród nowoczesnej i nowej aparatury diagnostycznej służącej do oceny tylnego odcinka gałki ocznej, istotna rola przypada układowi cyfrowego obrazowania dna oka u dzieci – RetCam II firmy Clarity Medical Systems, Inc.

System, mało jeszcze dostępny szerokiemu gronu specjalistów w naszym kraju, zajmujących się problemami okulistyki dziecięcej (nie bez znaczenia są wysokie koszty zakupu RetCam) wart jest przybliżenia ze względu na swe bezsprzeczne walory w diagnostyce, monitorowaniu przebiegu i ocenie wyników leczenia chorób siatkówki i nerwu wzrokowego u dzieci w każdym wieku, od noworodków i niemowląt poczynając.

 

Użytkownik, doRetCam II, Clarity Medical System, Inc.stający do dyspozycji RetCam II, zwraca uwagę na ogólny wygląd, kształt i masę aparatu, który jest lekki, mobilny i może być przemieszczany do miejsca badań (gabinet okulistyczny, sala operacyjna, pokój zabiegowy). Główną część składową RetCam II stanowi zaopatrzona w światłowód, ręczna kamera optyczna. Służy ona do oceny dna oka, poprzez bezpośrednie przyłożenie głowicy do rogówki badanej gałki ocznej. Urządzenie umożliwia rejestrację około 20 sekund filmu (po 25 klatek/sekundę) w pełnej rozdzielczości co jest szczególnie istotne przy badaniu wcześniaków – film uzyskuje się szybciej, a później wybiera się najlepsze ujęcie. Ponieważ kamera dotyka do rogówki, badanie wymaga uprzedniego znieczulenia miejscowego, kroplowego. Badanie wykonuje się przy szerokiej źrenicy, kamera pracuje optymalnie przy źrenicy 6 mm. Najczęściej stosuje się do rozszerzenia źrenic 0,5%-1% roztwór Tropicamidu. Głowica aparatu jest przystosowana do badania małych gałek ocznych, które są typowe u dzieci urodzonych przedwcześnie i niemowląt. Kamera jest połączona z ruchomą konsolą, na której zamontowany jest panel kontrolny i kolorowy monitor wideo. Dzięki zastosowaniu soczewek o dużym zakresie pola widzenia (w badaniu dna oczu dzieci wcześniaków z retinopatią wcześniaków pole widzenia wynosi 130o) można obrazować i dokumentować zmiany w tylnym biegunie gałki ocznej dotyczące siatkówki centralnej i nerwu wzrokowego, a także obwodu dna oka. Badanie przeprowadza się w pozycji leżącej pacjenta, zwróconego twarzą ku górze. Badanie trwa krótko i jest bezpieczne dla dzieci. Czas ekspozycji wynosi kilka minut, ocena dna oczu jest więc możliwa nawet u najbardziej niedojrzałych wcześniaków leczonych w oddziałach intensywnej opieki neonatologicznej, wyjętych na czas badania z inkubatora.

Uzyskane obrazy dna oka – fotografie, można oceniać i archiwizować w ośrodku, w którym wykonano badanie. Można też dokonać analizy uzyskanych zdjęć w ośrodku referencyjnym, do którego dokumentacja trafia drogą transferu elektronicznego lub w postaci przesyłki dostarczonej dowolnym środkiem transportu. Wykorzystanie telemedycyny w ocenie zmian dna oka u noworodków i niemowląt jest w Europie i Ameryce szczególnie preferowane w specjalistycznych szpitalach, usytuowanych w dużych aglomeracjach miejskich, do których drogą elektroniczną spływa dokumentacja fotograficzna dzieci badanych w miejscu zamieszkania. Jest też z powodzeniem praktykowana w regionach obejmujących rozległe przestrzenie geograficzne (np. w Australii). Wyniki badań analizowanych obrazów dna oczu są podobnym trybem odsyłane do macierzystych ośrodków łącznie z zaleceniami co do postępowania terapeutycznego.

W Polsce ta możliwość diagnostyki zmian na dnie oczu u niemowląt nie jest dostępna.

Jak już wspomniano, najczęstsze zastosowanie RetCam II znajduje w badaniu dna oczu u dzieci przedwcześnie urodzonych, w rozpoznawaniu i monitorowaniu retinopatii wcześniaków (ROP). W naszym kraju badania przesiewowe dzieci – wcześniaków są obowiązujące od kilkunastu lat. Skreening obejmuje wszystkie dzieci urodzone z masą ciała poniżej 2500 g i przed 36 tygodniem wieku ciążowego, które podlegają obowiązkowym badaniom okulistycznym w 4. 8. i 12. tygodniu życia po urodzeniu.

Wizualna, szczegółowa ocena dna oczu i archiwizacja uzyskanych obrazów uzyskana dzięki zastosowaniu funduskamery RetCam II jest nie wątpliwie bardzo ważna zarówno w celach dokumentacyjnych jak i dla oceny postępu choroby i kwalifikacji do laseroterapii. ROP jest jedną z chorób siatkówki mogących prowadzić do znacznego obniżenia widzenia ze ślepotą włącznie. Wymaga więc bardzo dobrego narzędzia do monitorowania stanu siatkówki i jej unaczynienia. RetCam II z pewnością spełnia te wymogi.

Zarówno z doświadczenia naszego ośrodka jak i publikacji zagranicznych wynika u dzieci drugie, równie ważne wskazanie okulistyczne do zastosowania RetCam II. Siatkówczak (retinoblastoma – RBL), złośliwy nowotwór wewnątrzgałkowy występujący u małych dzieci, jest modelowym przykładem wartości badania za pomocą RetCam. Dzieci te wymagają wielokrotnych, systematycznych badań dna oczu z koniecznością porównywania wyników zarówno w czasie leczenia onkologicznego jak i dalszych kontroli monitorujących przebieg choroby. Badanie jest wykonywane standardowo w znieczuleniu ogólnym. Dokumentacji fotograficznej dna oczu, uwzględniającej szczegółowy obraz zmian patologicznych, sporządzonej w czasie badania aparatem RetCam, i wykorzystywanej porównawczo w dalszej obserwacji, nie da się zastąpić dokumentacją wykonaną innymi metodami.

Innym przykładem zastosowania kamery RetCam u najmłodszych dzieci, niemowląt do pierwszego roku życia, jest badanie i dokumentowanie zmian na dnie oczu stwierdzanych w zespole dziecka potrząsanego. Charakterystyczne zmiany w siatkówce obejmują wylewy krwi przedsiatkówkowe, podsiatkowkowe i do siatkówki w różnym stadium zaawansowania. Na dnie oczu widoczne są wchłaniające się stare wylewy, blizny pokrwotoczne i nowe, świeże ogniska spowodowane kolejnym permanentnym celowym urazem (szarpaniem, potrząsaniem niemowlęcia). Udokumentowana obecność zmian na dnie oczu (w połączeniu z innymi objawami fizycznego maltretowania niemowlęcia) jest nie do podważenia i ułatwia nie tylko postępowanie lecznicze ale i działania prawne.

RetCam stwarza także możliwość wykonania badania fluoroangiograficznego siatkówki u najmłodszych pacjentów w razie wskazań do takiego badania (zmiany rozwojowe, choroba Coats’a itp.). Tę opcję można także zastosować u osób dorosłych, leżących, w tym śródoperacyjnie. Badanie angiograficzne naczyń siatkówki za pomocą RetCam wymaga jednak zupełnie przezroczystych ośrodków optycznych oka.

Podsumowując, RetCam jest narzędziem z wyboru, mającym zastosowanie w dokumentacji obrazowej retinoblastoma, ROP, choroby Coats’a, w zespole dziecka potrząsanego (shaken baby syndrome) i innych chorobach siatkówki i nerwu wzrokowego, zarówno do oceny stanu bieżącego jak i określenia dynamiki procesu chorobowego, i wyników leczenia.

Jak oceniają znawcy tematu, klinicyści, RetCam II jest „kamieniem milowym’’ w możliwościach obrazowania dna oka u najmłodszych pacjentów i jej wykorzystanie powinno stać się złotym standardem postępowania w ocenie dna oka w tej grupie wiekowej.

W Polsce niektóre ośrodki akademickie zajmujące się leczeniem chorób narządu wzroku u pacjentów w wieku rozwojowym, zwłaszcza problemami dotyczącymi diagnostyki i leczenia ROP oraz siatkówczaka, a także innymi chorobami siatkówki i nerwu wzrokowego, posiadają w wyposażeniu RetCam II. Znaczy udział w poszerzeniu możliwości działania w tej dziedzinie okulistyki dziecięcej jest wynikiem realizacji programu medycznego dotyczącego retinopatii wcześniaków, prowadzonego systematycznie przez Fundację Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. Ta pozarządowa organizacja charytatywna zakupiła i przekazała w użytkowanie kilka aparatów RetCam oddziałom zajmujących się diagnostyką i leczeniem ROP i RBL. Trzeba mieć nadzieję, że ten wysokospecjalistyczny (ale i drogi) sprzęt będzie szerzej dostępny i pozwoli utrzymać wysoki poziom okulistyki dziecięcej, służąc małym pacjentom w ich walce z ciężkimi i grożącymi utratą wzroku, chorobami narządu wzroku.

 



Ostatnio opublikowane artykuły w kategorii Okulistyka:

Czas na zmiany! Lasery okulistyczne Meridian Medical

U nas też zmiany – lasery Ellexa zastąpiły urządzenia szwajcarskiej firmy Meridian Medical.

Komentarz producenta - Oertli

The name Oertli stands for Swiss quality of the highest precision and reliability. We develop and produce our products exclusively in Switzerland, in the St. Gall Rhine Valley. These values are also very important to our business partners. For instance, we have been working for several years with the Swiss laser manufacturer Meridian Medical, which provides us with the Endo laser module in OS 4. 

Współpracujemy tylko z najlepszymi!

Miło mi podzielić się z Państwem dobrą wiadomością. Consultronix, od listopada 2020 r., jest przedstawicielem szwajcarskiej firmy Meridian Medical. Tym samym poszerzył i uzupełnił swoją ofertę laserów okulistycznych. 

Czy na pewno widzisz wszystko? Urządzenia SLO marki Optos

„Najważniejsze jest niewidoczne dla oczu”, w ten sposób Antoine de Saint-Exupéry w „Małym Księciu” uczył nas, by na ludzi patrzeć sercem. Gdyby jednak nieco zmienić perspektywę i przeanalizować te słowa całkowicie dosłownie? Wtedy moglibyśmy stwierdzić, że patrząc, nie dostrzegamy tego, co jest najbardziej istotne. Taka sytuacja ma szczególne znacznie w diagnostyce medycznej. Przeoczenie danego symptomu może mieć konsekwencje dla zdrowia pacjenta. 

Okiem eksperta - urządzenia Optos

Badanie z urządzeniem Optos pozwala na uwidocznienie oraz utrwalenie w formie fotografii barwnej szczegółów dna oka. Jest to bardzo cenne narzędzie, dzięki któremu można diagnozować, śledzić efekty wdrożonej terapii oraz przede wszystkim rozpoznawać obecność patologii obwodu oka. Wynik badania można uzyskać bez potrzeby rozszerzania źrenic.